İçeriğe geç

Avukatlık Mesleğinde Yapay Zeka ve Hukuk Teknolojileri: Kanuni Tekel, Meslek Sırrı ve Doğrulama Yükümlülüğü

Artificial Intelligence and Legal Technology in the Legal Profession: The Statutory Reserve, Professional Secrecy and the Duty to Verify

ORCID https://orcid.org/0009-0003-5903-0220

Yayın tarihi: , son güncelleme:

Diğer dillerde EnglishРусскийУкраїнська

Öz

Avukatın yapay zeka kullanımı Türk doktrininde ağırlıklı olarak Avukatlık Kanunu'nun 35, 48 ve 63. maddelerinin hukuk teknolojilerine engel olup olmadığı sorusuyla tartışılmaktadır. Bu çalışma, yürürlükteki hukukun avukatın kendi işinde kullandığı yapay zeka araçlarını hangi yükümlülüklerle çerçevelediğini sormakta ve belirleyici olanın tekel hükümleri değil, özen, doğruluk ve sır saklama yükümlülükleri ile 6698 sayılı Kanun'un aktarım kuralları olduğunu ileri sürmektedir. Mevzuat ve yargı kararları birincil kaynaklarından, kanun değişikliklerinin amacı gerekçelerinden, doktrin ve ampirik çalışmalar yayımlandıkları dergilerden okunmuş, normlar bu sistemlerin teknik işleyişiyle birlikte incelenmiştir. Büyük dil modelleri metni olasılık temelinde ürettiğinden, var olmayan bir içtihadı kusursuz bir künyeyle sunmaları beklenen bir hata türüdür ve belgeye dayalı üretim bu hatayı azaltır, ortadan kaldırmaz. Kanuni tekel aracı yasaklamaz, çıktının sorumluluğunu avukatta bırakır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun özen ölçütü savunulabilir bir hukuki görüşü korur, var olmayan bir kaynağı korumaz. 7499 sayılı Kanun kişisel verilerin bulut hizmetlerine aktarımına güvenceli bir yol açmış, meslek sırrı için benzer bir yol açılmamıştır. 7571 sayılı Kanun sırrın açığa vurulmasını ve özensizlikle hak kaybını açık disiplin yaptırımlarına bağlamıştır. Çalışma, Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin değiştirilmesine gerek olmadığı, buna karşılık meslek sırrının hizmet sağlayıcılarla paylaşılmasının şartlarının Almanya'daki 2017 düzenlemesine benzer biçimde kanunla belirlenmesi ve meslek kuruluşlarının bir uygulama rehberi yayımlaması gerektiği sonucuna varmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Avukatlık Kanunu, Yapay Zeka, Meslek Sırrı, Özen Borcu, Kişisel Verilerin Korunması, Doğrulama Yükümlülüğü.

Abstract

Turkish scholarship mostly asks whether Articles 35, 48 and 63 of the Attorneyship Law obstruct legal technology. This article asks which duties the law in force attaches to the AI tools a lawyer uses in practice, and argues that the decisive rules are the duties of care, truthfulness and professional secrecy, together with the transfer rules of Law No 6698. Statutes and case law were read in their primary sources and each amendment's purpose in its legislative reasons. Because large language models generate text probabilistically, a non-existent judgment with a flawless citation is an expected failure, which grounding in source documents reduces but does not remove. The statutory reserve does not prohibit the tool. It keeps responsibility for the output with the lawyer. The Court of Cassation's standard of care protects a defensible legal view, not a source that does not exist. Law No 7499 opened a safeguarded route for transferring personal data to cloud services, while no comparable route exists for professional secrets. Law No 7571 sanctions disclosure of secrets and loss of rights through lack of care. Article 35 need not be amended, while the conditions for sharing professional secrets with service providers should be laid down by statute along the lines of the German reform of 2017, and the professional bodies should issue guidance.

Keywords: Attorneyship Law, Artificial Intelligence, Professional Secrecy, Duty of Care, Personal Data Protection, Duty to Verify.

Extended Summary

Large language models now draft petitions, opinions and research memoranda, and the question has reached Turkish courts. In a 2026 case before the İstanbul Regional Court of Appeal, the respondent alleged that the claimant's petition had been written by an AI engine and relied on a Constitutional Court decision that does not exist, although both instances decided the case on jurisdiction and never ruled on the allegation. In the same year, a commercial court of first instance in İstanbul stated in its reasoning that it had used AI only as a technical aid to locate and translate Dutch judgments, that it had verified them on the foreign court's official website and that every source had been recorded for appellate review.

The Turkish literature has approached the subject mainly through the statutory reserve of legal practice. Araalan reads Articles 35, 48 and 63 of the Attorneyship Law as obstacles to legal technology and proposes three reforms: a clause excluding subscription-based substitution platforms from the referral offence, a provision opening the use of AI products to lawyers with responsibility for confidentiality and personal data, and a statutory link between each disciplinary act and its sanction. Bilgin, drawing on the German Federal Court of Justice's contract generator judgment, concludes that legal technology does not infringe the reserve. Karataş Durmuş and Cebeci Çorum place AI as an assisting tool under human oversight and note the absence of an AI-specific liability regime. Tatar treats AI literacy under Article 4 of the EU AI Act as a binding horizontal obligation and recommends soft law for Türkiye. This article departs from that literature in three respects. It moves the question from the reserve to the duties in force, reading them with the Court of Cassation's case law, the legislative reasons and the technical operation of the tools. It identifies an asymmetry created in 2024 between personal data and professional secrets. It applies the disciplinary catalogue enacted by Law No 7571 to AI misuse.

The technical part explains why fabricated citations are an expected failure of probabilistic text generation, why grounding in retrieved documents reduces but does not remove the error, why a deployed model does not learn from each query while the provider's storage and training terms decide what happens to client information, and why instructions hidden in documents can turn a tool with access to files into a channel for disclosure. Empirical studies show hallucination rates between 17 and 33 per cent for commercial legal research tools tested in 2024 and between 58 and 88 per cent for general models on United States federal case law, and the research on automation bias shows that reliance grows with workload and time pressure, while emphasising the user's accountability mitigates it.

In Turkish law, Articles 35 and 63 reserve acts, not instruments. Their purpose, read with Articles 1 and 2 of the Law and with the Plenary Civil Chamber's reasoning that the lawyer's duty of care reflects the public-service character of the profession, is to place legal assessment in another person's matter with a person who is licensed, bound by secrecy, subject to discipline and liable for the result. The Court of Cassation's criminal chambers read the reserve by reference to acts such as giving opinions and representing clients, and in 2026 required an effective investigation of a company offering compensation services online. A lawyer who uses a tool remains the performer, provided that the output passes through his or her own judgment, which is what the duty to sign every document the lawyer drafted presupposes. A consumer-facing provider that produces case-specific legal assessments for the public stands differently.

The duty of care under Article 34 of the Attorneyship Law and Article 506 of the Code of Obligations is stricter for lawyers than for ordinary agents, according to the Plenary Civil Chamber. It covers the act of performance rather than the outcome and does not extend to defensible views on questions of interpretation. A judgment that does not exist is not a view but a missing source, and checking that an authority exists is part of the act of performance. Clauses excluding liability for slight negligence are void for licensed professions, so an engagement letter cannot shift the risk of unverified output to the client. Disclosure of secrets and loss of rights through lack of care are now express grounds for reprimand.

Entering client information into an external system may disclose secrets and may transfer personal data abroad. Law No 7499 rewrote the transfer rules on the model of the GDPR because, according to its legislative reasons, the former rules made the lawful use of cloud-based software almost impossible. No comparable provision allows a lawyer to share professional secrets with independent service providers. Germany closed the same gap in 2017 by permitting disclosure to providers where necessary, subject to careful selection, a written confidentiality undertaking backed by criminal liability, comparable protection abroad and the client's consent for services serving a single mandate. The article recommends that Türkiye legislate on that model, that Article 35 remain unchanged and that the Union of Turkish Bar Associations issue guidance on verification, secrecy, transfers and client information.

GİRİŞ

Hukukun bilgisayar ve istatistik yöntemleriyle buluşması yeni bir tartışma değildir. Loevinger, 1949'da “hukuki sorunların bilimsel incelenmesi” olarak tanımladığı ve jurimetri adını verdiği yaklaşımı önermişti.2 Yeni olan, hukuk metni yazabilen büyük dil modellerinin dilekçenin, mütalaanın ve içtihat araştırmasının içine girmiş olmasıdır. Tartışma Türk mahkemelerine de ulaşmıştır. 2026'da görülen bir menfi tespit davasında davalı vekili, dava dilekçesinin bir yapay zeka aracına yazdırıldığını ve dilekçenin gerçekte var olmayan bir Anayasa Mahkemesi kararına dayandığını ileri sürmüş, ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi uyuşmazlığı görev yönünden çözdüğünden bu iddia hakkında bir değerlendirme yapılmamıştır.3 Aynı yıl bir asliye ticaret mahkemesi ise gerekçesinde, yabancı kararları araştırmak ve çevirmek için yapay zekadan teknik araç olarak yararlandığını ve kararları yabancı mahkemenin resmi sitesinden kontrol ettiğini açıkça beyan etmiştir.4

Türk doktrininde bu gelişme ağırlıklı olarak Avukatlık Kanunu'nun (Av.K.) 35, 48 ve 63. maddelerinin hukuk teknolojilerinin önünde bir engel olup olmadığı sorusuyla ele alınmıştır.5 Bu çalışmanın araştırma sorusu ise şudur: Yürürlükteki Türk hukuku, avukatın kendi mesleki faaliyetinde kullandığı yapay zeka araçlarını hangi yükümlülüklerle çerçevelemektedir? Çalışmanın tezi, cevabın tekel hükümlerinde değil, avukatın zaten taşıdığı özen, doğruluk ve sır saklama yükümlülüklerinde, kişisel verilerin aktarımına ilişkin kurallarda ve bu kuralların araçların teknik işleyişiyle birlikte okunmasında yattığıdır. İncelenen metinlerde avukatın bu araçları kullanmasını yasaklayan bir hüküm bulunmamaktadır, buna karşılık aracın ürettiği her cümlenin sorumluluğu avukattadır.

Çalışma, normların lafzını ve amacını yargı kararlarıyla birlikte inceleyen dogmatik bir yöntemi, bu sistemlerin teknik işleyişine ilişkin ampirik bulgularla birleştiren disiplinlerarası bir yaklaşım izlemektedir. Türk mevzuatı ve yargı kararları Adalet Bakanlığı'nın UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı'ndan, kanun değişikliklerinin amacı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) komisyon raporlarındaki gerekçelerden, Anayasa Mahkemesi (AYM) kararları Resmi Gazete'den, Avrupa Birliği (AB) metinleri EUR-Lex'ten, Alman kanun metni ve gerekçesi Federal Kanun Gazetesi ile Federal Meclis belgelerinden, yabancı kararlar ve kurum metinleri yayımlayanlarının kendi sayfalarından, doktrin ve ampirik çalışmalar yayımlandıkları dergilerden okunmuştur.6 Bütün kaynaklar 21.10.2026'da birincil metinlerinden yeniden okunmuş, tarihe bağlı durumlar, yani bir uluslararası sözleşmenin imza durumu ve bir kanun teklifinin aşaması, o günkü halleriyle verilmiştir. Sayısal bir veri yalnızca kaynağı, örneklemi ve tarihiyle birlikte aktarılmıştır.

Çalışmanın konusu avukatın kendi mesleki faaliyetinde yapay zeka kullanmasıdır. Avukat olmayan sağlayıcıların doğrudan halka sunduğu hizmetler yalnızca bu faaliyetle sınırlarının çizilmesi gerektiği ölçüde, yargı makamlarının kullanımı ise karşılaştırmalı çerçeve içinde ele alınmıştır. Yapay zeka sistemini geliştiren veya piyasaya sunanın ürün sorumluluğu çalışmanın dışında bırakılmıştır, çünkü avukat ile müvekkil arasındaki ilişkide sorumluluğun dayanağı, aşağıda gösterileceği üzere, avukatın kendi edimidir. Çalışma sırasıyla literatürü, kavramsal ve teknik çerçeveyi, Türk hukukunu ve karşılaştırmalı hukuku inceledikten sonra önerilerini sunmaktadır.

I. LİTERATÜRÜN DURUMU

A. Türk Doktrini

1. Engel Tezi ve Üç Öneri

Türk doktrininde konuya en geniş biçimde eğilen çalışmalardan biri Araalan'a aittir. Yazar, Avukatlık Kanunu ile Türkiye Barolar Birliği (TBB) meslek kurallarının hukuk teknolojilerindeki yeniliklerle uyum noktasında “her zaman yeterli gelişme ve değişimi gösterememiş” olduğunu belirtmekte, 1969 tarihli Kanun'un m.35 ve m.63 hükümlerini yapay zeka destekli hukuk teknolojileri bakımından “önemli bir engel” olarak nitelendirmekte ve m.48'in dijital tevkil platformları için bir risk oluşturduğunu ileri sürmektedir.7 Yazara göre yapay zekanın kavramsal çerçevesini belirleyen en önemli unsur otonomidir ve hukuk teknolojilerinin üçüncü aşamasında karar alma süreçleri kendi kendine öğrenme yetisine sahip sistemlerle yürütülmektedir. Makinenin ne olduğu sorusu Türk doktrinindeki ilk çalışmaların da merkezindeydi: Bak, Avrupa Parlamentosu'nun elektronik kişilik ve kusursuz sorumluluk öneren raporunun bağlayıcı olmadığını ama yön gösterdiğini belirtmiş, Zeytin ve Gençay da elektronik hukukçunun “karara tek başına varabilen ancak bu kararı tek başına veremeyen”, insani değerlendirmeye tabi bir yapı olması gerektiğini savunmuştur.8 Yazar bu tespitlerden üç öneriye ulaşmaktadır: Abonelik bedeli alan ve avukatlar arasındaki ücrete karışmayan dijital tevkil platformlarının m.48 kapsamında değerlendirilmeyeceğinin Kanun'a eklenmesi, Amerikan Barolar Birliği (ABA) düzenlemesine benzer biçimde avukatların yapay zeka ürünlerini kullanabilmesine kapı aralayan ve bu kullanımda gizlilik ile kişisel veriler bakımından sorumluluklarını gösteren bir hüküm konulması ve hangi disiplin eyleminin hangi yaptırıma bağlanacağının Kanun'da açıkça düzenlenmesi.9

Bu çalışma, yazarın hukuk teknolojilerinin önünü açma amacını paylaşmakla birlikte dört noktada başka bir okumaya ulaşmaktadır. Birincisi, yapay zeka tanımında otonominin ve kendi kendine öğrenmenin belirleyici unsur sayılması AB Yapay Zeka Tüzüğü'nün metniyle örtüşmemektedir. Yazarın bir Türkçe çeviri üzerinden aktardığı tanımda sistem “konuşlandırıldıktan sonra uyarlanabilen” bir sistemdir. Tüzük'ün özgün metni ise sistemin konuşlandırıldıktan sonra uyarlanabilirlik gösterebileceğini söylemekte, gerekçesi de bu niteliği kullanım sırasında değişmeye imkan veren kendi kendine öğrenme yeteneği olarak açıklamaktadır.10 İkincisi, yazar m.35'i incelerken kişinin kendi davasına ait evrakı düzenleme ve davasını bizzat takip etme hakkını tanıyan üçüncü fıkraya değinmemekte, m.63'ün iki ayrı muhataba yönelen birinci fıkrası ile ikinci ve üçüncü fıkralarındaki yaptırımları tek bir yasak olarak aktarmaktadır.11 Kişinin kendi işinde araç kullanması üçüncü fıkranın koruması altında olduğundan, bu ayrım engel tezinin kapsamını önemli ölçüde daraltır (aşağıda III/A). Üçüncüsü, yazarın m.48 tartışmasında dayandığı Alman kararları yalnızca avukatları bağlayan bir meslek kuralını yorumlamaktadır. Karlsruhe Yüksek Eyalet Mahkemesi'nin açıkça belirttiği üzere Alman Federal Avukatlık Kanunu'nun (BRAO) § 49b(3) hükmü doğrudan yalnızca avukatları kapsar, Av.K. m.48 ise aracıyı da cezalandıran bir ceza hükmüdür.12 Dördüncüsü, yazarın disiplin hukukuna ilişkin üçüncü önerisi makale yayımlanmadan önce kanunlaşmıştır. Yazar AYM'nin iptal kararını TBB ve baroların disiplin cezalarını uygulamadaki geniş takdirine bağlamaktadır, oysa Mahkeme bir idare mahkemesinin itirazı üzerine kanunun kendisini denetlemiş, yasa koyucu da boşluğu makalenin ikinci hakem raporunun tarihinden iki gün sonra kabul edilen 7571 sayılı Kanun'la doldurmuştur.13 Birleşik Krallık'ta yetkilendirilen ilk yapay zeka temelli hukuk bürosu da, yazarın tespitinin aksine, düzenleyici kurumun duyurusuna göre otonom değildir ve müvekkilin onayı olmadan adım atmaz.14

2. Hukuk Teknolojisi ile Avukatlık Tekeli Arasında Çatışma Bulunmadığı Görüşü

Bilgin, Alman Hukuk Hizmetleri Kanunu çerçevesinde Hamburg Barosu'nun açtığı ve Federal Yüksek Mahkeme'nin (BGH) 2021'de karara bağladığı belge oluşturucu davasını inceleyerek, soru-cevap kataloğu yardımıyla şematik belge üreten bir programın münferit bir vakıayı hukuken incelemediğini ve bu nedenle avukatlara ayrılmış bir hukuki hizmet sayılmadığını aktarmaktadır.15 Yazara göre tüketicinin kendi sorumluluğunda böyle bir platformdan yardım almasını yasaklamak avukatlık tekelinin amacını aşar, hukuk teknolojisi araçları avukatlık tekeline aykırı değildir, mesleği zaafa uğratma kabiliyeti taşımaz ve avukatların bu yenilikleri hasım değil işbirliği yapılacak bir çalışma ortağı olarak görmesi daha isabetlidir.16 Yazar bulut tabanlı araçlarda müvekkil verilerinin üçüncü kişi sağlayıcının sunucularında saklanabileceğini, avukatın sağlayıcı hakkında gerekli incelemeyi yapması ve verilerin saklanacağı yeri, erişecek personeli ve güvenlik önlemlerini önceden netleştirmesi gerektiğini meslek etiği başlığı altında ele almakta, algoritmaların sürdürebileceği önyargıları ve etik ile hukuki çerçeveye ilişkin belirsizliği de risk olarak saymaktadır.17

Bu çalışma şematik belge oluşturucular bakımından yazara katılmaktadır. Ancak BGH'nin gerekçesi, kullanıcının bireysel koşullarının bir form kitabında olduğu gibi dikkate alınmadığı ve kullanıcının somut olayının hukuken incelenmesini beklemediği tespitine dayanır.18 Kullanıcının olayına özgü değerlendirme üreten üretken modeller bu tespitin dışında kalır (aşağıda III/A/4). Yazarın meslek etiği olarak ele aldığı sağlayıcı incelemesi ise Türk pozitif hukukunda artık Av.K. m.36 ve m.135/2-b ile 6698 sayılı Kanun'un 12. maddesine dayanan bir hukuki yükümlülüktür (aşağıda III/C ve III/D).

3. Yardımcı Araç ve Sorumluluk Görüşü

Adalet Dergisi'nin 2026 tarihli sayısında yayımlanan iki çalışma tartışmayı kullanımın sınırlarına taşımıştır. Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum, Yargıtay İçtihat Merkezi'ne eklenen kararların anonimleştirilmesinin ve özetlenmesinin yapay zekaya öğretildiğini ve Yargıtay davalarının sonucunu yüksek doğrulukla tahmin ettiği ifade edilen bir platformun bulunduğunu aktardıktan sonra, algoritmik önyargı, yargısal takdirin zayıflaması ve adil yargılanma güvenceleri bakımından riskleri incelemektedir.19 Yazarlara göre Türk hukukunda yapay zekaya özgü bir sorumluluk rejimi yoktur ve doktrindeki üç yaklaşımdan baskın olanı sorumluluğu sistemin üreticisi, sağlayıcısı veya kullanıcısı gibi insan aktörler üzerinden kurmaktadır.20 Mata v Avianca kararını bu araçların kullanımının yasak olmadığını, ancak elde edilen bilginin doğruluğunu kontrol yükümlülüğünün avukata ait olduğunu gösteren bir örnek olarak değerlendiren yazarlar, yapay zekanın hakim, savcı ve avukatlar bakımından insan denetimi altında kullanılan yardımcı ve destekleyici bir araç olarak konumlandırılması ve Türkçe büyük dil modellerinin geliştirilmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.21

Bu çalışma yazarların yardımcı araç ve insan denetimi vurgusuna katılmakla birlikte, sorumluluk meselesinin avukat bakımından açık kaldığı izleniminden ayrılmaktadır. Avukat ile müvekkil arasındaki ilişkide sorumluluğun dayanağı yapay zekanın hukuki statüsü değil, avukatın vekalet sözleşmesinden doğan edimidir. Türk Borçlar Kanunu (TBK) vekili işi bizzat ifa etmekle, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlü kılar ve sorumluluğu benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin davranışına göre ölçer, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (YHGK) da avukatın özen borcunu genel vekaletten daha ağır kabul eder (aşağıda III/B). Aracın hatası, bu nedenle, avukatın edimindeki bir kusurun biçimidir. Tahmin isabetine ilişkin yüksek doğruluk ifadeleri ise ölçülen şeyin ne olduğu bilinmeden değerlendirilemez (aşağıda II/B/5).

4. Yapay Zeka Okuryazarlığı Görüşü

Tatar, AB Yapay Zeka Tüzüğü'nün 4. maddesindeki yapay zeka okuryazarlığını yalnızca destekleyici bir politika tercihi değil, şeffaflık ve insan denetimi yükümlülüklerini işler kılan bağlayıcı ve yatay bir hukuk kaidesi olarak görmekte, hukuk sektöründe kullanılan sistemlerin çoğunlukla yüksek riskli kategoride değerlendirildiğini ve yeterli okuryazarlığın sağlanamaması halinde Tüzük'ün idari para cezalarıyla karşılaşılabileceğini belirtmektedir.22 Yazar Türkiye için, bağlayıcı bir düzenlemeden önce okuryazarlığın strateji belgeleri ve yumuşak hukuk araçlarıyla kurumsallaştırılmasını önermektedir.23

Yazarın yumuşak hukuk önerisi, meslek kuruluşları bakımından bu çalışmanın önerisiyle örtüşmektedir (aşağıda V). Ancak üç tespiti Tüzük'ün bugünkü metniyle birlikte okunmalıdır. İlk olarak, 2026/1744 sayılı Tüzük 4. maddeyi değiştirmiştir. Sağlayıcılar ve uygulayıcılar artık personelinin yapay zeka okuryazarlığının gelişimini desteklemek için tedbir almakla yükümlüdür ve madde, bu yükümlülüğün herhangi bir kişinin belirli bir okuryazarlık düzeyini güvence altına almayı gerektirmediğini açıkça söylemektedir.24 İkinci olarak, Tüzük'ün 99. maddesinin dördüncü fıkrasında para cezasına bağlanan yükümlülükler arasında 4. madde sayılmamıştır. Bu maddenin ihlaline bağlanacak yaptırım, üye devletlerin birinci fıkra uyarınca koyacağı kurallara bırakılmıştır.25 Üçüncü olarak, Ek III'ün 8(a) bendi yargı makamınca veya onun adına kullanılmak üzere tasarlanan sistemleri ve alternatif uyuşmazlık çözümünde benzer biçimde kullanılanları yüksek riskli saymaktadır. Avukatın dava riskini değerlendirmek için kullandığı bir araç bu bendin kapsamına kendiliğinden girmez (aşağıda IV/A).

B. Meslek Kuruluşlarının ve Kurumların Görüşleri

Meslek kuruluşları yapay zekayı, kullanılması yasak olmayan ama çıktısı avukat tarafından denetlenmesi ve girdisi sır bakımından süzülmesi gereken bir araç olarak ele almaktadır. ABA'nın 512 sayılı görüşü, çıktıya uygun düzeyde bağımsız doğrulama yapılmadan dayanılmasının yetkin temsil yükümlülüğünü ihlal edebileceğini ve doğrulamanın derecesinin araca ve işe göre değişeceğini kabul etmiştir.26 Görüşe göre girilen bilgiyi açığa çıkarabilecek bir araca müvekkil bilgisi girilmeden önce müvekkilin bilgilendirilmiş rızası gerekir ve bu rıza vekalet sözleşmesine eklenen genel bir hükümle sağlanamaz.27 Avrupa Barolar ve Hukuk Birlikleri Konseyi (CCBE) 2025 tarihli rehberinde, avukatın yükümlülüklerini daha verinin girildiği anda ihlal etmiş olabileceğini belirtmekte ve çıktının kullanılmadan önce doğrulanmasını istemekte, ancak risk taşımayan veya alıcının durumdan tam haberdar edildiği bazı işlerde doğrulamasız kullanımı kabul etmektedir.28

Türkiye'de Kişisel Verileri Koruma Kurumu (Kurum) 2025 tarihli üretken yapay zeka rehberinde, yüksek kaliteli verilerle eğitilmiş sistemlerin dahi gerçek dışı içerik üretebileceğini ve çıktıların insan gözetimiyle desteklenmesi gerektiğini, TBB'nin görüş ve katkılarından yararlanılarak hazırlandığını duyurduğu 2026 tarihli avukatlar rehberinde de bu araçların kullanımına ilişkin büro içi kuralların belirlenmesinin önem taşıdığını belirtmektedir.29 Kamu görevlileri bakımından ise Kamu Görevlileri Etik Kurulu 2024'te, yapay zeka çıktısının doğruluğundan emin olunmadan kullanılmamasını, yapay zekadan yararlanıldığının yöneticiyle paylaşılmasını, yapay zekanın ürettiği içeriğin kişinin kendisi hazırlamış gibi sunulmamasını ve önemli kamusal meselelerde yapay zeka ile karar vermekten kaçınılmasını öngören bir ilke kararı kabul etmiştir.30 Bu metinlerde araç serbest, doğrulama ve sır koruması kişiseldir. Ayrıldıkları nokta doğrulamanın derecesidir.

C. Mahkeme Kararları

Mahkeme kararları da doğrulamanın kişisel bir mesleki ödev olduğu sonucuna ulaşmaktadır. Mata v Avianca davasında ABD Güney New York Federal Bölge Mahkemesi, güvenilir bir yapay zeka aracından yardım almanın kendiliğinden uygunsuz olmadığını, ancak yürürlükteki kuralların avukata mahkemeye sunduğu metnin doğruluğunu güvence altına alan bir denetim rolü yüklediğini belirtmiş, var olmayan kararları dilekçeye koyan ve varlıkları sorgulandıktan sonra da bu kararların arkasında duran avukatlar ile büroları hakkında müteselsilen 5.000 ABD Doları para cezasına hükmetmiştir.31 İngiltere ve Galler Yüksek Mahkemesi Ayinde kararında, serbestçe erişilebilen üretken yapay zeka araçlarının güvenilir hukuki araştırma yapamadığını ve bu araçları kullananların araştırmayı yetkili kaynaklardan kontrol etmekle mesleki olarak yükümlü olduğunu belirtmiş, mahkemeye saygısızlık yaptırımı için ise basit ihmali yeterli görmemiştir.32

Türk yargısında, avukatın bir yapay zeka aracından aldığı var olmayan bir içtihadı dilekçeye koymasının sonucuna ilişkin bir karar, bu çalışma kapsamında UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı'nda yapılan aramalarda bulunamamıştır. Bulunan tek iddia, görev yönünden çözülen ve yukarıda anılan dosyadadır.33 Buna karşılık İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kararı, bir Türk mahkemesinin yapay zekayı yabancı kararların araştırılmasında ve çevirisinde teknik bir araç olarak kullandığını, bütün bulguların bağımsız olarak doğrulandığını, hiçbir kişisel verinin paylaşılmadığını ve hukuki yorum, delillerin değerlendirilmesi ve nihai sonuç bakımından takdirin hakimde kaldığını gerekçesinde açıkça yazmış olması bakımından dikkat çekicidir. Mahkeme bu açıklamayı Etik Kurulu'nun yukarıda anılan ilke kararına dayandırmış, Hollandaca metinlerin çevirisinin yeminli tercüman tarafından teyit edilemediğini ve buna ilişkin itirazların kanun yoluna götürülebileceğini de belirtmiştir.34

D. Ampirik Çalışmalar

Ampirik literatür metnin ve aracın ne ölçüde güvenilir olduğunu ölçmektedir. Stanford Üniversitesi merkezli bir ekibin ön kayıtlı çalışması, iki büyük hukuk bilgi sağlayıcısının gerçek dışı bilgiyi önlediği ileri sürülen araştırma araçlarının, 2024'te test edilen sürümleriyle ve 202 soruluk bir veri setinde, sorguların yüzde 17 ile yüzde 33'ünde gerçek dışı bilgi ürettiğini bulmuştur.35 Aynı ekip, rastgele seçilmiş ABD federal kararlarına ilişkin doğrulanabilir sorularda genel amaçlı modellerin yüzde 58 ile yüzde 88 arasında gerçek dışı cevap verdiğini, daha yeni ve bilinen kararlarda daha başarılı olduğunu, hatalı bir öncüle dayanan sorulara çoğu zaman meşru görünen yanlış cevaplar verdiğini ve kendi kesinliğini ölçemediğini bulmuştur.36 Bu bulgular ABD hukukuna ilişkindir. Türk hukuku bakımından, Türkçe birincil metinler üzerinde aynı türden bir ölçüm yapılmadıkça bir aracın isabetine ilişkin genel iddialar doğrulanmış sayılamaz.

Otomasyon yanlılığına ilişkin literatür ise sorunun öbür yüzünü göstermektedir. 13.821 çalışmanın tarandığı ve 74'ünün ölçütleri karşıladığı sistematik bir derlemede, kullanıcının otomatik sisteme aşırı güvenmesinin güven ve özgüven gibi tutumlarla, iş yükü, görevin karmaşıklığı ve zaman baskısıyla arttığı, eğitimin ve kullanıcının hesap verebilirliğinin vurgulanmasının ise bu etkiyi azaltan etkenler arasında yer aldığı bulunmuştur.37 Bu bulgu hukuk bakımından önemlidir, çünkü incelemeyi en çok tehdit eden koşullar, yoğun iş yükü ve süre baskısı, avukatlık pratiğinin olağan koşullarıdır (aşağıda III/B/4).

E. Çalışmanın Ayrıldığı Nokta

Bu çalışma üç noktada yukarıdaki literatürden ayrılmaktadır. Birincisi, soruyu tekel hükümlerinden yürürlükteki yükümlülüklere taşımakta ve bu yükümlülükleri YHGK'nın avukatın özen borcuna ilişkin ölçütüyle, kanun değişikliklerinin gerekçeleriyle ve araçların teknik işleyişiyle birlikte okumaktadır. İkincisi, 7499 sayılı Kanun'un kişisel verilerin bulut hizmetlerine aktarımı için güvenceli bir yol açtığını, meslek sırrı için ise benzer bir yolun bulunmadığını tespit etmekte ve Araalan'ın genel bir kullanım hükmü önerisinden ayrılarak, sırrın hizmet sağlayıcılarla paylaşılmasının şartlarının Almanya'da 2017'de yapıldığı gibi kanunla düzenlenmesini önermektedir. Üçüncüsü, disiplin hukukundaki boşluğun 7571 sayılı Kanun'la doldurulduğunu esas alarak yeni fiiller listesinin yapay zeka kullanımına nasıl uygulanacağını incelemektedir.

II. KAVRAMSAL VE TEKNİK ÇERÇEVE

A. Hukuki Tanım: Özerklik ve Uyarlanabilirlik Tanımın Zorunlu Unsuru Değildir

AB Yapay Zeka Tüzüğü (Tüzük) yapay zeka sistemini, farklı özerklik düzeylerinde çalışmak üzere tasarlanmış, konuşlandırıldıktan sonra uyarlanabilirlik gösterebilen ve açık ya da örtük amaçlar için aldığı girdiden, fiziksel veya sanal ortamları etkileyebilecek tahmin, içerik, öneri veya karar gibi çıktıları nasıl üreteceğini çıkarsayan makine tabanlı bir sistem olarak tanımlar.38 Tanımdaki “gösterebilen” ifadesi önemlidir. Tüzük'ün gerekçesine göre uyarlanabilirlik, sistemin kullanım sırasında değişmesine imkan veren kendi kendine öğrenme yeteneğini ifade eder ve bir sistemin bu niteliği taşıması zorunlu değildir.39 Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) de 2019 tarihli tanımını 8.11.2023'te güncellemiş ve yapay zeka sistemlerinin özerklik ve konuşlandırma sonrası uyarlanabilirlik düzeylerinin farklılık gösterdiğini tanıma eklemiştir.40

Bu tespit, otonomiyi ayırt edici unsur sayan yaklaşımlardan ayrılmayı gerektirir (yukarıda I/A/1). Avukatın kullandığı araçların çoğu her sorguda kendini değiştirmez. Hukuken önemli olan, aracın neyi ürettiği, bu ürünün kimin adına ve kimin sorumluluğunda kullanıldığı ve araca hangi bilginin girildiğidir.

B. Büyük Dil Modelinin İşleyişi ve Hukuk Metni Bakımından Sonuçları

1. Metin Üretimi ve Var Olmayan İçtihat

Büyük dil modeli, kendisine verilen metnin devamını, her adımda bir sonraki metin biriminin olasılık dağılımını hesaplayarak üretir. Bir kararın gerçekten var olup olmadığını veya bir maddenin yürürlükte olup olmadığını denetleyen bir işlem bu üretim sürecinin parçası değildir. Model, hukuk metinlerinde sık görülen bir künye biçimini de o biçimdeki istatistiksel düzenlilik nedeniyle üretebilir. Bu nedenle var olmayan ama biçim olarak kusursuz bir karar künyesi sistemin rastlantısal bir arızası değil, beklenen bir hata türüdür. Kurum da yüksek kaliteli verilerle eğitilmiş sistemlerin dahi bağlamdan kopuk veya gerçek dışı içerik üretebileceğini, buna “halüsinasyon” dendiğini ve eğitim verisinin kalitesinin bu riski tamamen önleyemeyeceğini belirtmektedir.41 Hatanın sıklığı ve mahkeme önündeki karşılığı yukarıda aktarılmıştır (I/C ve I/D).42

2. Belgeye Dayalı Üretim ve Sınırı

Bu hatayı azaltmanın yaygın yöntemi, modelin cevap üretmeden önce bir belge tabanından ilgili metinleri getirmesi ve cevabını bu metinlere dayandırmasıdır. Yöntem, modelin bilmediği veya güncel olmayan bilgiyi bağlama taşıdığı için hatayı azaltır, ama ortadan kaldırmaz. Getirilen belge yanlış olabilir, doğru belge getirilmemiş olabilir ya da model doğru belgeyi yanlış okuyabilir. Yukarıda anılan ön kayıtlı çalışma bu yöntemi kullandığını belirten araçlarda ölçülmüştür ve oranlar o araçlara, o tarihe ve o soru setine aittir.43 Taşıdıkları ders ise kalıcıdır: Belgeye dayanmak doğrulama yükünü kaldırmaz.

Türkçe hukuk metinleri bakımından bir teknik nokta ayrıca belirtilmelidir. Taranmış belgelerde optik karakter tanıma ı ile i, ş ile s gibi harfleri karıştırdığında kavram aramalarını, rakam ve işaretleri karıştırdığında ya da metin parçalanırken karar künyesi metinden koptuğunda madde ve esas numaralarını bozar. Madde ve esas numarası gibi kesin tanımlayıcılar, anlam benzerliğine dayalı aramadan çok harfi harfine eşleştirmeyle güvenilir biçimde bulunur. Bu nedenle iki yöntemi birleştiren arama Türkçe hukuk metninde tek başına anlam aramasından daha uygundur. Hukuk dilinin ve terminolojisinin hassasiyeti nedeniyle yabancı kökenli modellerin ilave riskler doğurabileceğine doktrinde de dikkat çekilmiştir.44 Bir aracın Türk hukukunda ne kadar işe yaradığı da genel başarı iddialarıyla değil, Türkçe birincil metinler üzerinde ölçülerek anlaşılabilir.

3. Kullanım Sırasında Öğrenme Meselesi

Yaygın bir kanının aksine, kullanıma sunulmuş bir dil modelinin parametreleri her sorguyla değişmez. Modelin parametreleri, sağlayıcı yeni bir eğitim yapmadıkça aynı kalır. Bazı hizmetlerin sohbet geçmişini saklayıp sonraki cevaplarda bağlam olarak kullanması ya da bir büronun bütün dosyalarını tek bir arama dizininde toplaması da öğrenme değil, verinin saklanmasıdır. Ancak bu katmanlar, bir müvekkilin bilgisinin başka bir müvekkilin işinde karşıya çıkmasının kanalları olabilir ve böyle bir sonuç Av.K. m.36'daki sır saklama yükümlülüğü bakımından da hukuki bir sorundur. Avukatın araca girdiği bilginin kaderini belirleyen, modelin öğrenmesi değil, sağlayıcının bu bilgiyi nerede işlediği, ne kadar sakladığı, personeline veya alt sağlayıcılara erişim imkanı verip vermediği ve sözleşme hükümlerine göre sonraki eğitimlerde kullanıp kullanmadığıdır. CCBE de girilen verinin aksi kararlaştırılmadıkça saklanabileceğini ve modelin eğitimi için yeniden kullanılabileceğini, aynı sistemin başka bürolarca da kullanılmasının bu sorunu ağırlaştırdığını belirtmektedir.45 Bu, cevabı sözleşmede, Av.K. m.36'da ve 6698 sayılı Kanun'da aranacak hukuki bir sorudur.

4. Belgedeki Talimatlar

Dil modeli talimatı ve incelediği belgeyi aynı metin dizisi içinde işlediğinden, karşı taraftan gelen bir belgeye modeli yönlendirecek ifadeler yerleştirilebilir. Dolaylı talimat yerleştirme olarak anılan bu zafiyette, e-postaları okuyabilen, kişisel verilere erişebilen ve kendi başına ileti gönderebilen bir asistanın, okuduğu bir iletideki gizli talimatla verileri dışarı çıkarabileceği gösterilmiştir.46 Açık Dünya Çapında Uygulama Güvenliği Projesi'nin (OWASP) dil modeli uygulamalarına ilişkin risk listesi de bu zafiyetin bilinen yöntemlerle tamamen önlenemediğini ve yerleştirilen talimatın insan tarafından görülebilir olmasının gerekmediğini kabul etmektedir.47 Hukuken anlamı açıktır: Modelin okuduğu belge talimat değil, incelenecek veridir ve böyle bir aracın erişebildiği her dosya sırrın açılabileceği bir alandır.

5. Tahmin Araçları: Neyin Ölçüldüğü

Yargı kararlarının sonucunu tahmin eden araçlar sıklıkla 2004 tarihli bir ABD çalışmasıyla örneklenir. Bu çalışmada, ABD Yüksek Mahkemesi'nin aynı heyetle önceden karara bağladığı 628 dava üzerinde kurulan bir istatistiksel model, 2002 dönemi davalarının sonuçlarını önceden tahmin etmiş ve yüzde 75 isabete ulaşmış, uzman hukukçuların toplu isabeti yüzde 59,1'de kalmıştır.48 Ancak yazarların kendi vurguladığı üzere model, davaların hukuki meselesine ve olaylarına ilişkin bilgiyi hiç kullanmamıştır.49 Bu sonuç, sonuç tahmininin hukuki muhakeme olmadığını gösterir. Bir aracın isabet iddiası da ancak avukatın kendi işlerine benzeyen, sayısı bilinen bir örneklem üzerinde ölçüldüğünde anlam taşır. İki seçenekli yüz soruluk bir sınamada ölçülen bir oranın yüzde 95 güven aralığı en geniş haliyle yaklaşık artı eksi 10 puandır.50 Birkaç puanlık bir fark bu nedenle ölçüm gürültüsü içinde kalabilir ve sorular avukatın gerçek iş dağılımını temsil etmedikçe sınama, büyüklüğü ne olursa olsun yanıltır. Doktrinde aktarılan yüksek doğruluk ifadeleri ve sınav başarıları da bu ölçütle okunmalıdır: Bir modelin baro sınavı türündeki sorularda başarılı olması, aynı modelin rastgele seçilmiş kararlara ilişkin sorularda yüksek oranda gerçek dışı cevap vermesine engel olmamaktadır.51

C. Hukuk Teknolojisi Kavramının Hukuken Anlamlı Ayrımı

Hukuk teknolojilerini birbirini izleyen kuşaklara ayıran sınıflandırmalar betimleyici bir değer taşısa da, hukuki sonuç doğuran ayrım başka bir yerde yatmaktadır. Birinci grup, kullanıcının cevaplarına göre önceden yazılmış standart hükümleri bir araya getiren belge oluşturuculardır. BGH, böyle bir sözleşme oluşturucunun kullanıcının bireysel koşullarını bir form kitabında olduğu gibi dikkate almadığını ve kullanıcının somut olayına ilişkin hukuki bir inceleme beklemediğini belirterek bunu hukuki hizmet saymamıştır.52 İkinci grup, kullanıcının somut sorusuna o olaya özgü bir hukuki değerlendirme üreten sistemlerdir. Bu sistemler form kitabından çok mütalaaya benzer ve Türk hukukunda Av.K. m.35'in alanına yaklaşır. Üçüncü grup, mahkemenin karar sürecine destek olan sistemlerdir. Tüzük, yargı makamınca veya onun adına olguları ve hukuku araştırmak, yorumlamak ve hukuku somut olaya uygulamak için kullanılacak sistemleri yüksek riskli saymaktadır.53

III. TÜRK HUKUKUNDA YÜRÜRLÜKTEKİ ÇERÇEVE

A. Kanuni Tekel: Av.K. m.35 ve m.63

1. Hükümler

Av.K. m.35/1'e göre “Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, mahkeme, hakem veya yargı yetkisini haiz bulunan diğer organlar huzurunda gerçek ve tüzel kişilere ait hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek, bu işlere ait bütün evrakı düzenlemek, yalnız baroda yazılı avukatlara aittir.”54 Aynı maddenin üçüncü fıkrası ise “Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir.” hükmünü koymaktadır.55 Av.K. m.63/1, baro levhasında yazılı olmayanların ve işten yasaklanmış avukatların şahıslarına ait olmayan dava evrakını düzenleyemeyeceğini, icra işlemlerini takip edemeyeceğini ve avukatlara ait diğer yetkileri kullanamayacağını öngörür. İkinci fıkra bu yasağa aykırılığı idari para cezasına, üçüncü fıkra muvazaalı yoldan alacak devralarak veya kanunların tanıdığı başka hakları kötüye kullanarak avukatlara ait yetkilerin kullanılmasını hapis ve adli para cezasına bağlar.56

2. Amaç

Kanun'un kendi ifadesiyle avukatlık bir kamu hizmeti ve serbest bir meslektir, avukat yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmayı serbestçe temsil eder ve hukuki bilgi ve tecrübelerini adalet hizmetine ve kişilerin yararlanmasına tahsis eder.57 YHGK da avukatın özen borcunu düzenleyen m.34'ü avukatlık mesleğinin bir kamu hizmeti olması nedeniyle öngörülmüş özel bir hüküm olarak nitelendirmekte ve avukattan, yüklendiği görevi mesleğin gerektirdiği bilgi ve donanımla ve müvekkiliyle arasındaki güven ilişkisini koruyarak yerine getirmesini beklemektedir.58 Bu hükümler birlikte okunduğunda kanaatimizce tekelin amacı, başkasının işinde hukuki değerlendirme yapma ve yargı organları önünde temsil yetkisinin, mesleğe kabulü Kanun'un şartlarına bağlanmış, sır saklama yükümlülüğü ve disiplin denetimi altında bulunan ve sonuçtan sorumlu tutulabilen bir kişiye bırakılmasıdır. Tekel bir aracı değil, bu sorumluluğu taşıyan kişiyi belirler.

3. Yargı Kararları

Yargıtay da tekeli fiil esasında okumaktadır. 19. Ceza Dairesi, emeklilik danışmanlığı yapan ve hukuki sorunları olan müşterilerini birlikte çalıştığı avukata yönlendiren bir sanık bakımından, sanığın avukatlık unvanı kullanmadığını ve m.35'te sayılan mütalaa verme, temsil veya evrak düzenleme eylemlerinden birini gerçekleştirmediğini belirtmiş, yönlendirme eyleminin m.48 kapsamında tartışılması gerektiğini gözetmeden m.63/3 uyarınca kurulan mahkumiyet hükmünü bozmuştur.59 12. Ceza Dairesi ise 2026'da, internet sitesinde ve sosyal medyada sigorta tazminatının tahsiline kadar her türlü hizmetin verileceği ilan edilen ve kazazedelerden tevkil yetkili vekaletnameler alındığı ileri sürülen bir şirket hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına yapılan itirazın reddini, m.35, m.48 ve m.63 bakımından eksik soruşturmaya dayandığı gerekçesiyle kanun yararına bozmuştur.60 İki karar, tekelin bir aracın kullanılmasına değil başkasının işinde hukuki değerlendirme ve temsil fiillerine bağlandığını ve bu fiillerin çevrim içi bir hizmet olarak halka sunulmasının etkin biçimde soruşturulması gereken bir konu olduğunu göstermektedir.

4. Rakip Okuma ve Cevabı

Doktrinde m.35 ve m.63'ün yapay zeka destekli hukuk teknolojilerinin önünde bir engel olduğu savunulmuş, Araalan'ın aktardığına göre İpçi de Türkiye'deki hukuk teknolojisi uygulamalarının bu hükümler karşısında hukuka uygun olduğunun söylenemeyeceğini ileri sürmüştür.61 Kanaatimizce bu hükümler avukatın aracı kullanmasını engellemez. Avukat mütalaasını hazırlarken bir yapay zeka aracından yararlandığında mütalaayı veren yine avukattır. Kanun avukatı, kendisi tarafından yazılan veya taslağı yapılan her belgeyi imzalamakla yükümlü kılar.62 TBK da vekilden vekalet borcunu bizzat ifa etmesini ister ve işin başkasına yaptırılabileceği halleri ayrıca düzenler.63 Bir araç bu anlamda başkası değildir, avukatın kendi ediminin bir vasıtasıdır. Ancak bu nitelendirme, avukatın çıktıyı kendi muhakemesinden geçirmesine bağlıdır. Okunmadan imzalanan bir metin bizzat ifanın değil, yalnızca imzanın varlığını gösterir.

Yasaklanan, avukat olmayan bir kişinin, kendisi ya da işlettiği bir sistem aracılığıyla, üçüncü kişilere o kişilerin somut işinde mütalaa vermesi ve dava evrakı düzenlemesidir. m.35/3 ise yalnızca kişinin kendi davasında kendi eylemini korur. Kişinin kendi dilekçesini bir araçla yazması bu alanda kalır, ama aracı halka sunan ve kullanıcının somut olayına özgü hukuki değerlendirme üreten bir sağlayıcının faaliyetini hukuka uygun kılmaz. Bilgin'in dayandığı form kitabı benzetmesi şematik belge oluşturucular bakımından isabetlidir, ancak kullanıcının olayını okuyarak ona özgü değerlendirme üreten bir model bakımından aynı sonucu vermez.64 Kanaatimizce böyle bir hizmeti bedel karşılığında halka sunan avukat olmayan bir sağlayıcının faaliyeti, sağlayıcı bakımından m.35/1 ve m.63/1'in alanına girer. Bu sonuç 12. Ceza Dairesi'nin kararıyla da uyumludur.

B. Özen ve Doğruluk Yükümlülüğü: Doğrulama

1. Hükümler

Av.K. m.34'e göre avukatlar, “yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek ... ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdürler.”65 TBB Meslek Kuralları da avukatın mesleki çalışmasını işine tam bir sadakatle yürütmesini ve zamanının ve yeteneklerinin erişemediği bir işi kabul etmemesini öngörür.66 TBK m.506 ise vekilin üstlendiği işi vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmesini ister ve özen borcundan doğan sorumluluğu, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranışa göre belirler.67

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun Ölçütü

YHGK, avukatlık sözleşmesinde avukatın özen borcunun genel bir vekalet sözleşmesindeki özen borcundan çok daha ağır ve kapsamlı olduğunu, bu borca aykırılığın haklı azil, ücret hakkının kaybı, tazminat, disiplin cezası ve hatta cezai sorumluluk gibi ağır sonuçlara bağlandığını, ancak tazminat için kusurun yanında zarar ve illiyet bağının da gerektiğini belirtmektedir.68 Kurul'a göre avukat vekaleten yürüttüğü işlerde en hafif kusurundan dahi sorumludur, ancak özen borcunun yerine getirilip getirilmediği değerlendirilirken vekilin edim sonucundan değil edim fiilinden sorumlu olduğu gözden kaçırılmamalıdır.69 Avukat hak düşürücü süreler ve zamanaşımı gibi hak kaybına yol açabilecek durumları incelemekle yükümlüdür, buna karşılık dosyayı iyi bilmemek ve dosyadaki hususları göz önüne almamak gibi bir kusuru olmadıkça, takdir ve yoruma bağlı sorunlardaki savunulabilir hukuki görüş tarzından sorumlu tutulmamalıdır.70 Kararın karşı oy yazısı daha da ileri giderek avukatın yürürlükteki mevzuatı en üst düzeyde bilmekle ve yüksek mahkeme içtihatlarını özenle inceleyip araştırmakla yükümlü olduğunu, ufak bir tereddüt gösteren durumlarda da bu tereddüdü ortadan kaldıracak araştırmaları yapması ve en emin yolu seçmesi gerektiğini belirtmiştir.71

3. Ölçütün Yapay Zeka Çıktısına Uygulanması

Bu ölçüt açık bir sınır çizer. Bir kararın hangi sonuca götürdüğü yorum meselesi olabilir, var olup olmadığı ise değildir. Var olmayan bir karar savunulabilir bir hukuki görüş değil, eksik bir kaynaktır ve bir dayanağın varlığını, künyesini ve atıf yapılan anlamı taşıyıp taşımadığını birincil kaynaktan kontrol etmek, Kurul'un deyişiyle edim fiilinin kendisidir. Bu nedenle bir dilekçede gösterilen her karar, karar veren daire, esas ve karar numarası ve tarihiyle, tutulduğu resmi kaynaktan okunmalıdır.

Bu sonuca iki itiraz yöneltilebilir. Birincisi, doğrulamanın derecesinin işe göre değişebileceğidir. ABA doğrulamanın derecesini araca ve işe bağlamakta, CCBE de risk taşımayan bazı işlerde doğrulamasız kullanıma imkan tanımaktadır.72 Bu itiraz büro içi bir taslak veya ön araştırma bakımından yerindedir, ancak avukatın imzasıyla büro dışına çıkan her metinde m.34 ve m.52/2 uyarınca gösterilen her dayanağın var olması ve atıf yapılan anlamı taşıması gerekir. İkinci itiraz, hakimin Türk hukukunu resen uyguladığı ve yanlış bir atfın bu nedenle sonuca etki etmeyeceğidir.73 Hukukun resen uygulanması avukatın müvekkile ve mahkemeye karşı yükümlülüğünü kaldırmaz. Taraflar Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca dürüstlük kuralına uygun davranmak zorundadır, kötüniyetli davranışa vekil sebebiyet vermişse disiplin para cezası vekil hakkında uygulanır ve var olmayan bir dayanağa kurulan bir strateji, örneğin başvurulmayan bir kanun yolu veya kaçırılan bir süre yoluyla, müvekkilin hak kaybına doğrudan yol açabilir.74

4. Otomasyon Yanlılığı ve İmzanın Anlamı

Doğrulama yükümlülüğü biçimsel bir göz gezdirmeyle yerine getirilemez. Otomasyon yanlılığına ilişkin bulgular, aşırı güvenin iş yükü, görevin karmaşıklığı ve zaman baskısıyla arttığını, kullanıcının hesap verebilirliğinin vurgulanmasının ise bu etkiyi azalttığını göstermektedir.75 Türk hukukunda bu hesap verebilirliği kuran, avukatın kişisel sorumluluğudur: Belgeyi imzalama yükümlülüğü, en hafif kusurdan sorumluluk ve disiplin denetimi, doğrulamayı bir onay işaretinden gerçek bir incelemeye çeviren kurumlardır.

5. Sorumsuzluk Kayıtları

Avukat bu riski sözleşmeyle müvekkile aktaramaz. TBK uyarınca uzmanlığı gerektiren ve ancak kanunun veya yetkili makamların verdiği izinle yürütülebilen bir meslekte, borçlunun hafif kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma ve yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.76 Vekalet sözleşmesine eklenen ve yapay zeka ile hazırlanan taslaklardaki hatalardan sorumluluğu kaldırmayı amaçlayan genel bir kayıt bu nedenle sonuç doğurmaz. ABA'nın, rızanın sözleşmeye eklenen genel bir hükümle sağlanamayacağı yönündeki tespiti de aynı yöndedir.

6. Disiplin Yaptırımı

7571 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenen Av.K. m.134, disiplin cezasının uygulanacağı halleri avukatlık onur ve unvanına, savunma hakkının kutsallığının gerektirdiği saygı ve güvene veya özen ve doğruluk yükümlülüklerine uymayan hal ve hareketler olarak tanımlamakta, m.135/2-m ise “Takip ettiği işlerde özen yükümlülüğünü ihlal ederek hak kaybına sebebiyet vermek” fiilini kınama cezasına bağlamaktadır.77 Doğrulanmamış bir yapay zeka çıktısına dayanarak müvekkilin hak kaybına yol açılması bu hükmün kapsamına girebilecek tipik bir durumdur. Hak kaybı doğmasa bile var olmayan bir kararla mahkemenin yanıltılması, kendisinin ve mesleğin itibarını veya toplumun mesleğe güvenini zedeleyecek tutum ve davranış olarak m.135/2-c bakımından değerlendirilebilir. Kanun'un gerekçesi, sayılan fiillere nitelik ve ağırlık bakımından benzeyen fiillerin de ilgili cezayı gerektireceği kuralının, bu tür eylemlerin cezasız kalmasını önlemek amacıyla konulduğunu belirtmektedir.78

7. Doğrulamanın Kaynakları

Yargıtay'ın emsal niteliğindeki güncel kararları 13.12.2023'te kullanıma açılan Yargıtay İçtihat Merkezi'nde e-Devlet üzerinden erişilebilir durumdadır. Merkez'in kendisi de yapay zeka desteğiyle çalışmaktadır ve getirdiği kararın metni yine okunmalıdır.79 Mevzuat ve kararlar için Adalet Bakanlığı'nın UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı ile Resmi Gazete esastır. Bir aracın gösterdiği karar, ancak kararın kendi başlığındaki daire, esas ve karar numarasıyla bu programlarda görüldüğünde doğrulanmış sayılabilir. İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yabancı kararları yabancı mahkemenin resmi sitesinden kontrol etmesi ve kaynakları kayda geçirmesi, aynı yöntemin bir mahkeme tarafından uygulanmış bir örneğidir.80

C. Meslek Sırrı

1. Hükümler ve Amaç

Av.K. m.36/1'e göre “Avukatların, kendilerine tevdi edilen veya gerek avukatlık görevi, gerekse, Türkiye Barolar Birliği ve barolar organlarındaki görevleri dolayısiyle öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır.” Avukatın bu hususlar hakkında tanıklık edebilmesi iş sahibinin muvafakatine bağlıdır ve avukat bu halde dahi tanıklıktan çekinebilir.81 TBB Meslek Kuralları sırrın süresiz olduğunu ve meslekten ayrılmanın bu yükümü kaldırmadığını belirttikten sonra, avukatın “yardımcılarının, stajyerlerinin ve çalıştırdığı kimselerin de meslek sırrına aykırı davranışlarını engelleyecek tedbirler” almasını ister.82 7571 sayılı Kanun'la değişik m.135/2-b görev dolayısıyla öğrenilen hususların açığa vurulmasını kınama cezasına bağlamış, Kanun ayrıca avukatların bürolarında yalnız avukatlık mesleği için gerekli yardımcı elemanları çalıştırabileceğini öngörmüştür.83 Müvekkilin ticari sırrı bakımından ceza hukuku da devreye girebilir: Türk Ceza Kanunu (TCK), meslek veya sanatı gereği vakıf olunan ticari sır niteliğindeki bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilere vermeyi şikayete bağlı olarak cezalandırmakta, kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına vermeyi ayrıca suç saymakta ve bu suçun meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesini ağırlaştırıcı sebep kabul etmektedir. Bu suçlar kasıtla işlenir ve taksirli fiil ancak kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır. Dosyanın nereye gittiğini bilmeden yükleyen avukat bu nedenle yalnız ihmal yüzünden bu suçları işlemiş olmaz, buna karşılık sağlayıcının koşullarını okuyup girdilerin sağlayıcının kendi amaçları için kullanıldığını bilerek yükleyen avukat kastın yokluğuna dayanamaz.84 Bu hükümlerin ortak amacı, YHGK'nın da vurguladığı ve Bilgin'in ilişkinin temeli saydığı güveni korumaktır.85

2. Dış Hizmet Sağlayıcı

Müvekkile ait bir bilginin dış bir hizmet sağlayıcının sistemine girilmesi, sağlayıcı ile avukat arasında bu bilgiyi koruyan bir hukuki çerçeve kurulmadıkça sırrın üçüncü kişiye açılması sonucunu doğurabilir. CCBE'nin belirttiği üzere ihlal daha bilginin girildiği anda gerçekleşebilir, girilen veri sağlayıcı, çalışanları veya üçüncü kişiler tarafından erişilebilir hale gelebilir ve sağlayıcı verinin niteliğinden habersiz olduğundan onu sıradan bir veri gibi işleyebilir.86 Kural 37/b'deki tedbir yükümlülüğü avukatın çalıştırdığı kişilerle sınırlı yazılmış olsa da, amacı bakımından avukatın işini gördürdüğü teknik hizmet sağlayıcılara da yol göstericidir. ABD'de aynı sonuca ABA Model Kural 5.3 ile ulaşılmaktadır. Kuralın şerhi, avukatın büro dışındaki hizmetleri, müvekkil bilgisini saklayan internet tabanlı hizmetler dahil, mesleki yükümlülükleriyle uyumlu biçimde kullanmasını ve bilginin korunmasına ilişkin düzenlemeleri gözetmesini ister.87

3. Sır ile Kişisel Verinin Ayrılığı ve Yasal Boşluk

Sır ile kişisel veri birbirinin aynı değildir. Bir şirketin ticari sırrı kişisel veri olmayabilir ama Av.K. m.36'nın koruması altındadır, bir müvekkil adı ise hem kişisel veri hem sır olabilir. Bu nedenle bir aracın kullanımı her iki rejim bakımından ayrı ayrı değerlendirilmelidir ve birine uyum ötekine uyumu sağlamaz. 6698 sayılı Kanun'un standart sözleşmesi bir kişisel veri aktarımını hukuka uygun kılabilir, ama Türk hukukunda avukatın meslek sırrını bağımsız bir teknik hizmet sağlayıcıyla paylaşmasına açıkça izin veren bir kanun hükmü incelenen metinlerde bulunmamaktadır. Kural 37/b yalnız yardımcıları, stajyerleri ve avukatın çalıştırdığı kimseleri, m.45/1 de büroda çalıştırılan yardımcı elemanları kapsamaktadır. Bu boşluk 2024'ten sonra daha belirgin hale gelmiştir: 7499 sayılı Kanun kişisel verilerin yurt dışına aktarımı için bulut hizmetlerinin kullanımına imkan veren güvenceli bir yol açmış (aşağıda III/D), meslek sırrı için benzer bir yol açılmamıştır.

4. Rakip Okumalar

Birinci rakip okumaya göre müvekkilin rızası sorunu çözer. Rıza ancak somut ve bilgilendirilmiş olduğu ölçüde bir çözümdür ve vekalet sözleşmesine eklenen genel bir hüküm bu niteliği taşımaz.88 Müvekkilin rızası ayrıca yalnız onun sırrı bakımından hüküm doğurur, karşı tarafın ve tanıkların bilgisi bakımından bir değeri yoktur. İkinci rakip okumaya göre bilgiyi otomatik olarak işleyen bir sistem sırrı öğrenen bir kişi değildir. Bu okuma, bilgiye erişim imkanı olan çalışanların ve alt sağlayıcıların kişi olduğunu ve sağlayıcının saklama ve eğitim koşullarını göz ardı eder. Yürürlükteki hukukta bu boşluğun karşısında en güvenli yol, sır niteliğindeki içeriğin dış sisteme hiç girmemesi, girmesi zorunluysa müvekkilin somut ve bilgilendirilmiş onayının alınmasıdır.

D. Kişisel Verilerin Korunması

1. Aktarım Kuralları ve 7499 Sayılı Kanun'un Amacı

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyeni veri sorumlusu, onun verdiği yetkiye dayanarak onun adına işleyeni veri işleyen sayar. Kurum'un avukatlar rehberi mesleğini bağımsız olarak icra eden avukatı mesleki faaliyetindeki işleme bakımından veri sorumlusu kabul eder. Girdiyi yalnız cevap üretmek için işleyen sağlayıcı veri işleyendir, girdileri model eğitimi gibi kendi amaçları için de kullanan sağlayıcı ise o kullanım bakımından yalnız veri işleyen olamaz. Kanun kişisel verilerin işlenmesinde işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma ilkesini zorunlu tutar ve kişisel verilerin, Kanun'daki şartlardan biri bulunmadıkça ilgili kişinin açık rızası olmaksızın aktarılamayacağını öngörür.89 Kanun'un 7499 sayılı Kanun'la değişik 9. maddesine göre kişisel veriler, 5 ve 6. maddelerdeki şartlardan birinin varlığı ve aktarımın yapılacağı ülke, sektör veya uluslararası kuruluş hakkında bir yeterlilik kararı bulunması halinde yurt dışına aktarılabilir. Yeterlilik kararı yoksa, ilgili kişinin haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkanı ile birlikte uygun güvencelerden biri, örneğin Kurul'un ilan ettiği standart sözleşme gerekir ve standart sözleşme imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde Kurum'a bildirilir.90

Değişikliğin amacı gerekçede açıkça yazılıdır. Gerekçeye göre önceki düzenlemede yurt dışına aktarım uygulamada ilgili kişilerin açık rızasına bağlı hale gelmiş, Kurul'a yapılan sekseni aşkın taahhütname başvurusundan çok azına izin verilmiş ve bu durum “sunucuları yurt dışında bulunan ve çoğu bulut tabanlı yazılım ve uygulamaların hukuka uygun olarak kullanılabilmesini neredeyse imkansız hale” getirmiştir. Madde bu nedenle AB Genel Veri Koruma Tüzüğü'nün ilgili hükümleri esas alınarak değiştirilmiştir.91 Aynı ihtiyaç meslek sırrı bakımından da vardır, ama Avukatlık Kanunu'nda buna karşılık gelen bir değişiklik yapılmamıştır.

2. Avukatın Kullandığı Araç ve Arızi Aktarım

Yeterlilik kararı ve güvence bulunmadığında öngörülen istisnalar yalnızca arızi aktarımlar için geçerlidir. Gerekçe arızi aktarımı tek veya birkaç sefer ve süreklilik taşımayacak şekilde yapılan aktarım olarak açıklamakta, Yönetmelik de düzenli olmayan, tek veya birkaç sefer gerçekleşen, süreklilik arz etmeyen ve olağan faaliyet akışı içinde bulunmayan aktarımları arızi saymaktadır.92 Avukatın işinde olağan hale gelmiş bir araç kullanımı bu tanıma girmez. Kurum'un Temmuz 2026 baskılı olup 22.09.2026'da duyurduğu avukatlar rehberi de bu sonucu kabul etmektedir: Yapay zeka aracına kişisel veri içeren dosya veya belge yüklenmesi yalnızca teknik destek alınması veya hukuki araştırma yapılması olarak değerlendirilmemeli, aracın teknik altyapısı, veri saklama politikası, hizmet sağlayıcının mukim olduğu ülke, sunucuların yeri ve alt hizmet sağlayıcıların konumu dikkate alınarak bunun bir yurt dışına aktarım teşkil edebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.93

Bu sonuca karşı, aktarımın bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması halinde arızi aktarıma izin veren bent ileri sürülebilir.94 Bu bent avukatın işine ilk bakışta uygun görünür, ama iki şart taşır. Aktarım hem arızi hem zorunlu olmalıdır. Avukatın her dosyada kullandığı bir araç arızi değildir ve aynı işin aktarım olmadan da görülebildiği hallerde aktarım zorunlu sayılamaz. Bent tekil bir ihtiyaç içindir, düzenli bir çalışma yöntemi için değil.

3. Veri Güvenliği ve Asgari Veri

Veri sorumlusu, verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek ve muhafazasını sağlamak için gerekli teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır ve verilerin kendi adına başka bir kişi tarafından işlenmesi halinde bu tedbirler bakımından o kişiyle birlikte müştereken sorumludur. Veri işleyen de öğrendiği kişisel verileri Kanun'a aykırı olarak başkasına açıklayamaz ve verilerin kanuni olmayan yollarla başkalarınca elde edilmesi halinde veri sorumlusu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurul'a bildirir. Sağlayıcıdaki bir ihlal bu nedenle avukatın da bildirmesi gereken bir ihlaldir.95 Rehber bu yükümlülüğü yapay zeka araçları bakımından somutlaştırmakta, kişisel verilerin mümkün olduğunca maskelenmesini veya anonimleştirilmesini, özel nitelikli verilerin sisteme yüklenmesinden kaçınılmasını, yalnızca amaç için gerekli asgari verinin paylaşılmasını, aracın veri saklama, model eğitimi, insan incelemesi ve alt veri işleyen politikalarının incelenmesini ve büro içi kuralların belirlenmesini önermektedir.96

Müvekkil dosyasını bir tüketici sürümüne yüklemek ile veri işleme sözleşmesi bulunan, girdileri eğitimde kullanmayan ve 9. maddenin güvencelerini sağlayan bir hizmeti kullanmak arasında bu nedenle hukuken önemli bir fark vardır. Yalnız adların ve kimlik numaralarının silinmesi de veriyi anonim hale getirmez: Olay örgüsü, tarihler, yerler ve şirket unvanları metinde kaldıkça kişi belirlenebilir, içerik de sır olmaya devam eder. Dosyadaki karşı taraf ve tanık verileri ile özel nitelikli veriler bakımından müvekkilin onayı bir hukuki sebep de oluşturmaz. Müvekkil bilgisinin büro dışına çıkması halinde, işlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği müvekkile bildirilmelidir.97 Aydınlatma bir hukuka uygunluk sebebi değildir. Aktarım bakımından 8 ve 9. maddelerin şartları ayrıca aranır.

E. Aracılık Yasağı ve Avukatlar Arası Platformlar

Av.K. m.48'e göre “Avukat veya iş sahibi tarafından vadolunan veya verilen bir ücret yahut da herhangi bir çıkar karşılığında avukata iş getirmeye aracılık edenler ve aracı kullanan avukatlar altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”98 Araalan, tevkil ücretine karışmadan abonelik bedeli alan platformların bu hükmün dışında kaldığını ileri sürmektedir.99 Yazara sonuç bakımından katılmakla birlikte, kanaatimizce bu sonuç Alman kararlarından değil, m.48'in kendi unsurlarından çıkar. Yargıtay'ın da gösterdiği üzere hükmün çekirdeği, bir ücret veya çıkar karşılığında avukata iş getirilmesidir.100

Alman kararları bu tartışmaya yararlı bir ölçüt sunar, ancak Türk hukukuna olduğu gibi aktarılamaz. Karlsruhe Yüksek Eyalet Mahkemesi, avukatlara duruşma tevkili bulmaya yarayan ve işlem başına ücret alan bir platformu incelerken BRAO § 49b(3) hükmünün doğrudan yalnızca avukatları bağladığını, platformun yalnızca bir ortam sağladığını ve bu ortamın bedelinin somut bir iş için ödenen komisyon olmadığını belirtmiştir.101 Federal Anayasa Mahkemesi de bir avukatın danışmanlık hizmetini internet üzerinden açık artırmaya çıkarmasında, artırma sitesine ödenen bedelin iş getirme karşılığı değil bir ortamın bedeli olduğunu kabul etmiştir.102 Av.K. m.48 ise bir meslek kuralı değil, doğrudan aracıyı da cezalandıran bir ceza hükmüdür. Bu nedenle Alman kararları Türk hukukunda kimin cezai sorumluluk taşıyacağı sorusunu çözmez. Yararlı oldukları nokta, ödenen bedelin somut bir iş karşılığı mı yoksa bir ortamın kullanımı karşılığı mı ödendiği ölçütüdür ve kanaatimizce m.48'in “karşılığında” unsuru da bu ölçütle okunmalıdır. Yazarın birinci önerisindeki açıklayıcı cümle bu yorumu güvenceye bağlayabilir, ama yorum için zorunlu değildir. TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği de avukatlık bürolarının “çözüm ortakları” gibi kalıcı ve sürekli iş birliği izlenimi yaratacak biçimde adlandırılmasını yasaklamakta,103 7571 sayılı Kanun da m.48 suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını para cezasına, mahkumiyeti işten çıkarma cezasına bağlamaktadır.104

F. Disiplin Hukukunun Yeni Çerçevesi

AYM, Ankara 20. İdare Mahkemesi'nin itirazı üzerine, Av.K. m.134 ve m.135'in disiplin cezalarını saymakla birlikte hangi eyleme hangi cezanın verileceğini düzenlemediğini ve bunun bireylere hangi fiile hangi yaptırımın bağlandığını öngörme imkanı tanımadığını tespit ederek bu hükümleri oybirliğiyle Anayasa'nın 2. maddesine aykırı bulmuş ve iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir.105 Mahkeme'nin denetlediği baroların uygulaması değil, kanunun kendisidir. Doktrinde bu karardan hareketle hangi eylemin hangi yaptırıma bağlanacağının Kanun'da açıkça düzenlenmesi önerilmiştir.106

Yasa koyucu boşluğu 7571 sayılı Kanun'la doldurmuştur. Kanun teklifinin genel gerekçesi, iptal kararının oluşturacağı boşluğun doldurulması ve disiplin suç ve cezaları arasında yeterli bağlantının sağlanması amacıyla disiplin cezaları ile bu cezaları gerektiren fiillerin ayrı ayrı belirlendiğini ve böylece kanunilik ilkesinin gereğinin yerine getirildiğini belirtmektedir.107 Madde gerekçeleri de yeni düzenin iptal kararının gerekçesi dikkate alınarak kurulduğunu söylemektedir.108 Yeni düzende yapay zeka kullanımı bakımından özellikle dört bent dikkat çekicidir: Görev dolayısıyla öğrenilen hususları açığa vurmak (m.135/2-b), kendisinin ve mesleğin itibarını veya toplumun mesleğe güvenini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak (m.135/2-c), özen yükümlülüğünü ihlal ederek hak kaybına yol açmak (m.135/2-m) ve avukata ait hak ve yetkileri veya avukatlık kimliğini hukuka aykırı olarak başkalarına kullandırmak (m.135/2-t).109 Sonuncu bent, avukat kimliğinin bir yazılım hizmetinin hukuki danışmanlık gibi sunulmasına araç edilmesi halinde de gündeme gelebilir. Kınama bu sistemin yalnızca bir basamağıdır. Kanun para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarma cezalarını da ayrı fiil listelerine bağlamış, m.136'da beş yıl içinde yeni bir fiil işlenmesi halinde bir derece ağır cezanın uygulanmasını öngörmüştür.110

Her ceza listesinin sonunda yer alan ve nitelik ve ağırlık itibarıyla sayılan eylemlere benzer eylemleri de kapsayan bent, AYM'nin iptal ettiği belirsizliği geri getirdiği eleştirisine açıktır. Kanaatimizce bu eleştiri yerinde değildir. AYM'nin itirazı cezaların sayılmasına değil, fiil ile ceza arasında bağlantı kurulmamasına yönelikti. Benzer eylem bendi fiili, benzediği sayılı eylemin ağırlığına ve cezasına bağladığından bu bağlantıyı korur. Yapay zeka kullanımındaki yeni ihlal biçimlerinde de önce sayılı bentlere, ancak onların dışında kalan hallerde benzerlik ölçütüne başvurulmalıdır.

IV. KARŞILAŞTIRMALI ÇERÇEVE

A. Avrupa Birliği

Tüzük, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi'nde 12.07.2024'te yayımlanmış ve yayımdan sonraki yirminci gün yürürlüğe girmiştir. Genel uygulama tarihi 02.08.2026'dır. Tanımları ve yapay zeka okuryazarlığını içeren genel hükümler bölümü ile yasaklanan uygulamalar bölümü 02.02.2025'ten beri uygulanmaktadır.111 2026/1744 sayılı Tüzük, yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülüklerin uygulama tarihini Ek III uyarınca yüksek riskli sayılan sistemler için 02.12.2027'ye, 6. maddenin birinci fıkrası ve Ek I uyarınca yüksek riskli sayılan sistemler için 02.08.2028'e ertelemiştir.112

Türk avukatı bakımından üç hüküm önemlidir. Birincisi, Tüzük üçüncü ülkede yerleşik olup yapay zeka sisteminin çıktısı Birlik'te kullanılan sağlayıcıları ve uygulayıcıları da kapsamına almaktadır.113 İkincisi, okuryazarlık yükümlülüğü yukarıda belirtilen değişik haliyle uygulanmaktadır (I/A/4). Üçüncüsü, avukatın kendi işinde kullandığı araçlar kendiliğinden yüksek riskli sayılmaz. Yüksek risk kategorisi yargı makamınca veya onun adına kullanılmak üzere tasarlanan sistemlere ve alternatif uyuşmazlık çözümünde benzer biçimde kullanılanlara yönelir, Ek III'te sayılan bir sistem de karar sonucunu esaslı biçimde etkilemiyorsa yüksek riskli sayılmaz.114 Bu kategori avukatın arabulucu veya hakem sıfatıyla kullandığı araçlar bakımından ayrıca önem taşır ve böyle bir sistemin uygulayıcısı onu kullanım talimatına uygun kullanmak için teknik ve organizasyonel tedbir almakla yükümlüdür. Tüzük insan incelemesine de hukuki sonuç bağlamıştır: Kamuyu ilgilendiren konularda kamuyu bilgilendirmek için yayımlanan yapay zeka üretimi metin bakımından açıklama yükümlülüğü, metin insan incelemesinden veya editoryal denetimden geçmiş ve editoryal sorumluluğu bir kişi üstlenmişse uygulanmaz. Avukatın imzası da metne aynı sonucu bağlar.

B. Avrupa Konseyi

Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu'nun (CEPEJ) Aralık 2018'de kabul ettiği etik şart, yargı sistemlerinde yapay zeka kullanımı için beş ilke koymuştur: temel haklara saygı, ayrımcılık yasağı, kalite ve güvenlik, şeffaflık, tarafsızlık ve hakkaniyet ile kullanıcının denetiminde olma.115 Son ilke, kullanıcıyı sistemin önerisine bağlayan bir yaklaşımın önlenmesini ve kullanıcıların bilgilenmiş ve kendi seçimlerinin denetiminde aktörler olmasını ister. Yapay zekaya ilişkin Avrupa Konseyi Çerçeve Sözleşmesi'ni (CETS 225) Türkiye 21.10.2026 itibarıyla imzalamamıştır.116

C. Fransa: Hakimlerin Profillenmesi Yasağı

Fransız hukuku, yargı kararlarının açık veriye dönüştürülmesine eşlik eden bir sınır koymuştur. Hakimlerin ve yazı işleri personelinin kimlik verileri, onların gerçek veya varsayılan mesleki uygulamalarını değerlendirmek, analiz etmek, karşılaştırmak veya tahmin etmek amacıyla ya da bu sonucu doğuracak biçimde yeniden kullanılamaz ve bu yasağın ihlali ceza yaptırımına bağlıdır.117 Doktrinde bozma oranlarının hakim terfisinde ölçüt sayılması halinde üst mahkeme kararlarının algoritmik analizinin hakim için de önem taşıyacağı belirtilmiştir.118 Hakimlerin karar pratiklerini kişi bazında karşılaştıran araçlar ise Fransa'da yasaklanan türdendir ve Türk hukukunda bu amaçla işleme KVKK'nın ölçülülük ilkesi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

D. Almanya

Almanya'da platform bedelleri ve belge oluşturucular bakımından verilen kararlar yukarıda ele alınmıştır (III/E ve II/C). Bu çalışma bakımından daha önemli olan, Almanya'nın 2017'de meslek sırrı ile dış hizmet sağlayıcılar arasındaki ilişkiyi kanunla düzenlemiş olmasıdır. Ceza Kanunu'nun meslek sırrına ilişkin § 203 hükmüne eklenen fıkralara göre meslek sırrı taşıyanlar, mesleki faaliyetlerine katılan diğer kişilere, bu kişilerin faaliyetinden yararlanmak için gerekli olduğu ölçüde sırrı açabilir. Buna karşılık katılan kişi sırrı yetkisiz olarak açarsa cezalandırılır, katılan kişinin sır saklama yükümlülüğü altına girmesini sağlamayan meslek mensubu da cezalandırılır. Federal Avukatlık Kanunu'na eklenen § 43e ise avukata, sırla korunan olgulara erişimi hizmetten yararlanmak için gerekli olduğu ölçüde hizmet sağlayıcıya açma imkanı tanımakta ve bunu şartlara bağlamaktadır: Sağlayıcı özenle seçilmeli ve şartlara uyulması güvence altında değilse işbirliği derhal sona erdirilmelidir. Sözleşme metin biçiminde yapılmalı, sağlayıcı cezai sonuçlar hakkında bilgilendirilerek sır saklama yükümlülüğü altına sokulmalı, yalnızca sözleşmenin ifası için gerekli ölçüde bilgi edinmekle yükümlü kılınmalı ve başka kişileri işe katıp katamayacağı belirlenmelidir. Yurt dışında verilen hizmetlerde erişim, sırların korunması bunu gerektirmedikçe, ancak oradaki koruma yurt içindekiyle karşılaştırılabilir ise açılabilir. Doğrudan tek bir vekalet işine hizmet eden hizmetlerde müvekkilin rızası aranır ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin kurallar saklıdır.119 Kanunun gerekçesi, meslek sırrı taşıyanların bilgi teknolojisi sistemlerinin kurulması, işletilmesi ve bakımı ile verilerin bulut gibi harici sistemlerde saklanması için uzmanlaşmış dış hizmet sağlayıcılara muhtaç olduğunu, buna rağmen bir izin normu veya açık rıza bulunmadan bu kişilerin sırlara erişebilmesinin meslek ve ceza hukuku bakımından bir risk oluşturduğunu belirtmektedir.120 Türk hukukundaki boşluk, Alman kanun koyucunun 2017'de tespit ettiği boşluğun aynısıdır.

E. Amerika Birleşik Devletleri

ABA Model Kural 1.1'in şerhi avukatın ilgili teknolojinin yararlarını ve risklerini takip etmesini yetkinliğin parçası saymaktadır.121 ABA'nın 29.07.2024 tarihli 512 sayılı görüşü bu yükümlülükleri üretken yapay zekaya uygulamıştır (yukarıda I/B). Federal Ticaret Komisyonu ise kendini “dünyanın ilk robot avukatı” olarak tanıtan bir hizmet hakkında, insan avukat düzeyinde çalıştığına dair yeterli kanıt olmadan bu iddiayı kullanmasını yasaklayan ve 193.000 ABD Doları ödeme öngören kararı 16.01.2025'te oybirliğiyle onaylamıştır.122 Karar aldatıcı reklama ilişkindir ve dersi de oradadır: Bir hukuk aracının kendisi hakkında söylediği, kanıtlanmadıkça bir iddiadır.

F. Birleşik Krallık

Solicitors Regulation Authority, 06.05.2025 tarihli duyurusuyla yapay zekaya dayalı ilk hukuk bürosunu küçük alacakların tahsili alanında yetkilendirdiğini açıklamış ve sistemin otonom olmadığını, müvekkilin onayı olmadan adım atmayacağını, içtihat önermeyeceğini ve tüm çıktılardan adı belli, düzenlemeye tabi avukatların sorumlu olacağını belirtmiştir.123 İngiliz düzenleme modeli ve büro yapısı Türk hukukundan farklıdır ve bu örnek kurumsal bir model olarak aktarılamaz. Benzerlik yalnızca bir ilkededir: Çıktıdan adı belli, düzenlemeye tabi avukatlar sorumludur.

V. ÖNERİLER

Kanaatimizce avukatın kendi faaliyetinde araç kullanması bakımından Av.K. m.35'in değiştirilmesine gerek yoktur. Hüküm aracın değil işin kime ait olduğunu belirler ve sorumluluğun kimde kalacağını açıkça gösterir. Araalan'ın önerdiği türden, avukatların yapay zeka ürünlerini kullanabilmesine kapı aralayan genel bir hüküm bu nedenle yeni bir izin yaratmaz, zaten var olan bir serbestliği tekrar eder. Sorumluluk künyelerin varlığını denetlemekle de bitmez: Hukuki nitelendirme ve strateji avukatın kendi muhakemesi olarak kalmalıdır, aksi halde imza bir onay işaretine dönüşür. Avukat olmayan sağlayıcıların halka somut olaya özgü değerlendirme sunması ise ayrı bir sorundur ve bu hizmetlerin m.35/1 ve m.63 karşısındaki durumunun kanunda açıkça düzenlenmesi yerinde olur.

Asıl ihtiyaç, meslek sırrının teknik hizmet sağlayıcılarla paylaşılabilmesinin şartlarıdır ve bu şartlar bir meslek kuralı değişikliğiyle değil kanunla düzenlenmelidir, çünkü sırrın açığa vurulması kanunda tanımlanmış bir disiplin fiili, ticari sır bakımından da bir suçtur. Kanaatimizce Av.K. m.36'ya eklenecek bir fıkra, Alman § 43e örneğine benzer biçimde şu unsurları taşımalıdır: Sırra erişimin yalnızca hizmetten yararlanmak için gerekli ölçüde açılabilmesi, sağlayıcının özenle seçilmesi ve şartlara uyulması güvence altında değilse işbirliğinin sona erdirilmesi, sağlayıcının yazılı bir sözleşmeyle sır saklama yükümlülüğü altına sokulması, yalnızca gerekli bilgiyi edinmekle sınırlandırılması ve alt sağlayıcı kullanımının sözleşmede belirlenmesi, yurt dışında verilen hizmetlerde oradaki korumanın yurt içindekiyle karşılaştırılabilir olması, doğrudan tek bir dosyaya hizmet eden kullanımlarda müvekkilin somut rızasının aranması ve 6698 sayılı Kanun hükümlerinin saklı tutulması. Sağlayıcının ve onun çalışanlarının sırrı yetkisiz olarak açmasına bağlanacak yaptırımın türü kanun koyucunun takdirindedir, ama böyle bir yaptırım olmadan sözleşmesel taahhüt sırrın korunması için yeterli bir güvence sayılamaz. Böyle bir hüküm hem yapay zeka araçları hem de bulut hizmetleri bakımından yürürlükteki belirsizliği giderir ve 7499 sayılı Kanun'un kişisel veriler için kurduğu dengeyi meslek sırrı için de kurar.

Kanun değişikliği beklenirken TBB'nin, ABA'nın 512 sayılı görüşüne ve CCBE rehberine benzer biçimde doğrulama, sır saklama, veri aktarımı, müvekkilin bilgilendirilmesi ve büro içi kurallar konularını ele alan bir uygulama rehberi yayımlaması yerinde olur. Tatar'ın okuryazarlık için önerdiği yumuşak hukuk yaklaşımı bu alanda isabetlidir, çünkü rehber kanunun yükümlülüklerini değiştirmez, onların bu araçlara nasıl uygulanacağını gösterir. Etik Kurulu'nun ilke kararının bir mahkeme gerekçesinde uygulanmış olması, böyle bir metnin uygulamada karşılık bulduğunu da göstermektedir.

Yasama düzeyinde Türkiye'nin yapay zekaya ilişkin genel bir kanunu yoktur. 24.06.2024'te TBMM Başkanlığı'na sunulan Yapay Zeka Kanun Teklifi 21.10.2026 itibarıyla komisyondadır.124 Meclis Araştırması Komisyonu'nun Mart 2026 tarihli raporu bir Türkiye Yapay Zeka Kurumu kurulmasını önermiştir.125 Genel bir düzenleme yapılırken, yargı kararlarını analiz eden araçların hakim profillemesine dönüşmesini önleyen açık bir sınırın Fransa örneğinde olduğu gibi değerlendirilmesi yerinde olacaktır.

SONUÇ

Çalışmanın araştırma sorusu, yürürlükteki Türk hukukunun avukatın kendi işinde kullandığı yapay zeka araçlarını hangi yükümlülüklerle çerçevelediğiydi. Cevap, avukatın zaten taşıdığı yükümlülüklerdedir. Kanuni tekel çıktının sorumluluğunu taşıyan kişiyi belirler, imza yükümlülüğü ve bizzat ifa ilkesi çıktının avukatın muhakemesinden geçmesini şart koşar. YHGK'nın özen ölçütü savunulabilir bir görüşü korur, var olmayan bir kaynağı korumaz ve bu risk sorumsuzluk kaydıyla müvekkile aktarılamaz. Meslek sırrı ve 6698 sayılı Kanun ayrı rejimlerdir. 7499 sayılı Kanun kişisel veriler için bulut hizmetlerine güvenceli bir yol açmış, meslek sırrı için aynı yol açılmamıştır ve bu boşluk Almanya'nın 2017'de yaptığı gibi kanunla doldurulmalıdır. 7571 sayılı Kanun bu yükümlülüklerin ihlalini açık yaptırımlara bağlamıştır. Doktrindeki engel tartışmasının yerine konulması gereken soru, yapay zekanın kullanılıp kullanılamayacağı değil, çıktısını kimin hangi yöntemle doğruladığı ve müvekkilin sırrının hangi altyapıda işlendiğidir.


KISALTMALAR CETVELİ

  • AB: Avrupa Birliği
  • ABA: American Bar Association (Amerikan Barolar Birliği)
  • AYM: Anayasa Mahkemesi
  • Av.K.: Avukatlık Kanunu
  • BAM: Bölge Adliye Mahkemesi
  • BGBl.: Bundesgesetzblatt (Alman Federal Kanun Gazetesi)
  • BGH: Bundesgerichtshof (Alman Federal Yüksek Mahkemesi)
  • BRAO: Bundesrechtsanwaltsordnung (Alman Federal Avukatlık Kanunu)
  • BT-Drs.: Bundestag-Drucksache (Alman Federal Meclis Belgesi)
  • BVerfG: Bundesverfassungsgericht (Alman Federal Anayasa Mahkemesi)
  • CCBE: Council of Bars and Law Societies of Europe (Avrupa Barolar ve Hukuk Birlikleri Konseyi)
  • CEPEJ: European Commission for the Efficiency of Justice (Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu)
  • CETS: Council of Europe Treaty Series
  • CD: Ceza Dairesi
  • E.: Esas
  • FTC: Federal Trade Commission (ABD Federal Ticaret Komisyonu)
  • HD: Hukuk Dairesi
  • HMK: Hukuk Muhakemeleri Kanunu
  • K.: Karar
  • KVKK: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
  • m.: madde
  • OECD: Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü
  • OLG: Oberlandesgericht (Yüksek Eyalet Mahkemesi)
  • OWASP: Open Worldwide Application Security Project
  • RG: Resmi Gazete
  • SRA: Solicitors Regulation Authority (İngiltere ve Galler avukatlık düzenleyicisi)
  • StGB: Strafgesetzbuch (Alman Ceza Kanunu)
  • T.: Tarih
  • TBB: Türkiye Barolar Birliği
  • TBK: Türk Borçlar Kanunu
  • TBMM: Türkiye Büyük Millet Meclisi
  • TCK: Türk Ceza Kanunu
  • vd.: ve diğerleri
  • Y: Yargıtay
  • YHGK: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
  • YİM: Yargıtay İçtihat Merkezi

KAYNAKÇA

Makaleler

Araalan C, ‘Avukatlık Mesleğinde Legaltech Projeleri Özelinde Yapay Zeka Teknolojisinin Kullanımı’ (2025) 4 [2] MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.

Bak B, ‘Medeni Hukuk Açısından Yapay Zekanın Hukuki Statüsü ve Yapay Zeka Kullanımından Doğan Hukuki Sorumluluk’ (2018) 9 [35] Türkiye Adalet Akademisi Dergisi.

Bilgin H, ‘Hukuk Alanındaki Hizmetlerde Kullanılan Teknolojik Olanaklar (Legaltech) ve Avukatlık Mesleğine Olası Etkileri’ (2024) 73 [2] Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.

Dahl M, Magesh V, Suzgun M and Ho DE, ‘Large Legal Fictions: Profiling Legal Hallucinations in Large Language Models’ (2024) 16 [1] Journal of Legal Analysis.

Goddard K, Roudsari A and Wyatt JC, ‘Automation Bias: A Systematic Review of Frequency, Effect Mediators, and Mitigators’ (2012) 19 [1] Journal of the American Medical Informatics Association.

Karataş Durmuş N ve Cebeci Çorum F, ‘Güncel Gelişmeler Işığında Hukuk Alanında Yapay Zeka Kullanımının Değerlendirilmesi’ (2026) 76 Adalet Dergisi.

Loevinger L, ‘Jurimetrics: The Next Step Forward’ (1949) 33 Minnesota Law Review.

Magesh V, Surani F, Dahl M, Suzgun M, Manning CD and Ho DE, ‘Hallucination-Free? Assessing the Reliability of Leading AI Legal Research Tools’ (2025) 22 [2] Journal of Empirical Legal Studies.

Ruger TW, Kim PT, Martin AD and Quinn KM, ‘The Supreme Court Forecasting Project: Legal and Political Science Approaches to Predicting Supreme Court Decisionmaking’ (2004) 104 Columbia Law Review.

Tatar S, ‘Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü Kapsamında Yapay Zeka Okuryazarlığı: Türk Hukukuna Öneriler’ (2026) 76 Adalet Dergisi.

Zeytin Z ve Gençay E, ‘Hukuk ve Yapay Zeka: E-Kişi, Mali Sorumluluk ve Bir Hukuk Uygulaması’ (2019) 1 Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.

Rehberler, Görüşler ve Raporlar

ABA Standing Committee on Ethics and Professional Responsibility, Formal Opinion 512, ‘Generative Artificial Intelligence Tools’ (29 July 2024).

CCBE, CCBE guide on the use of generative AI by lawyers (2 October 2025).

CEPEJ, European Ethical Charter on the Use of Artificial Intelligence in Judicial Systems and their Environment (December 2018).

Deutscher Bundestag, Gesetzentwurf der Bundesregierung, Entwurf eines Gesetzes zur Neuregelung des Schutzes von Geheimnissen bei der Mitwirkung Dritter an der Berufsausübung schweigepflichtiger Personen, BT-Drs. 18/11936 (12.04.2017).

Deutscher Bundestag, Beschlussempfehlung und Bericht des Ausschusses für Recht und Verbraucherschutz, BT-Drs. 18/12940 (27.06.2017).

Kamu Görevlileri Etik Kurulu, İlke Kararı 2024/108, ‘Yapay Zeka Sistemlerinin Kullanımında Kamu Görevlilerinin Uyması Gereken Etik Davranış İlkeleri’ (10.09.2024).

Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Üretken Yapay Zeka ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda) (Yayın No 113, Kasım 2025).

Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Uygulama Rehberi (KVKK Yayınları No 115, Temmuz 2026).

TBMM, Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 659 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ve Adalet Komisyonu Raporu, S. Sayısı 109 (2024).

TBMM, Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/3393) ve Adalet Komisyonu Raporu, S. Sayısı 247 (2025).

TBMM, Yapay Zekanın Kazanımlarına Yönelik Atılacak Adımların Belirlenmesi, Bu Alanda Hukuki Altyapının Oluşturulması ve Yapay Zeka Kullanımının Barındırdığı Risklerin Önlenmesine İlişkin Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu Raporu, S. Sayısı 260 (Mart 2026).

Mevzuat

19.03.1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (RG 07.04.1969/13168).

26.09.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (RG 12.10.2004/25611).

11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (RG 04.02.2011/27836).

12.01.2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (RG 04.02.2011/27836).

24.03.2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (RG 07.04.2016/29677).

02.03.2024 tarihli ve 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 12.03.2024/32487).

24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 25.12.2025/33118).

Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 10.07.2024/32598).

Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları (TBB IV. Genel Kurulu, 8-9.01.1971, TBB Bülteni 26.01.1971).

Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği (RG 21.11.2003/25296, RG 09.08.2024/32627 ve RG 02.05.2026/33241 değişiklikleriyle).

Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act) [2024] OJ L 2024/1689.

Regulation (EU) 2026/1744 of the European Parliament and of the Council of 8 July 2026 [2026] OJ L 2026/1744.

Loi n° 2019-222 du 23 mars 2019 de programmation 2018-2022 et de réforme pour la justice, art. 33.

Gesetz zur Neuregelung des Schutzes von Geheimnissen bei der Mitwirkung Dritter an der Berufsausübung schweigepflichtiger Personen vom 30. Oktober 2017, BGBl. 2017 I 3618.

Bundesrechtsanwaltsordnung, § 49b.

Mahkeme Kararları

AYM, E. 2025/50, K. 2025/47, T. 06.03.2025 (RG 22.05.2025/32907).

YHGK, E. 2022/109, K. 2023/439, T. 10.05.2023.

Y 12 CD, E. 2025/71, K. 2026/3682, T. 13.04.2026.

Y 19 CD, E. 2015/33380, K. 2016/16758, T. 28.04.2016.

İstanbul BAM 43. HD, E. 2026/1111, K. 2026/1521, T. 14.07.2026.

İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/976, K. 2026/413, T. 30.04.2026.

BGH, Urteil vom 9.9.2021, I ZR 113/20, Pressemitteilung Nr. 171/2021.

BVerfG, Beschluss vom 19.2.2008, 1 BvR 1886/06.

OLG Karlsruhe, Urteil vom 5.4.2013, 4 U 18/13.

Mata v Avianca, Inc, No 22-cv-1461 (PKC) (SDNY, 22 June 2023) (Opinion and Order on Sanctions).

R (Ayinde) v London Borough of Haringey [2025] EWHC 1383 (Admin).

İnternet Kaynakları

ABA, Model Rules of Professional Conduct, Rule 1.1 Comment [8] ve Rule 5.3 Comment [3] <https://www.americanbar.org/groups/professional_responsibility/publications/model_rules_of_professional_conduct/> erişim tarihi 21.10.2026.

Council of Europe Treaty Office, Chart of signatures and ratifications of Treaty 225 <https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list?module=signatures-by-treaty&treatynum=225> erişim tarihi 21.10.2026.

FTC, ‘FTC Finalizes Order with DoNotPay That Prohibits Deceptive “AI Lawyer” Claims, Imposes Monetary Relief, and Requires Notice to Past Subscribers’ (11.02.2025) <https://www.ftc.gov/news-events/news/press-releases/2025/02/ftc-finalizes-order-donotpay-prohibits-deceptive-ai-lawyer-claims-imposes-monetary-relief-requires> erişim tarihi 21.10.2026.

Greshake K, Abdelnabi S, Mishra S, Endres C, Holz T and Fritz M, ‘Not what you've signed up for: Compromising Real-World LLM-Integrated Applications with Indirect Prompt Injection’ (2023) arXiv:2302.12173v2.

OECD, Recommendation of the Council on Artificial Intelligence, OECD/LEGAL/0449 <https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECD-LEGAL-0449> erişim tarihi 21.10.2026.

OWASP, ‘LLM01:2025 Prompt Injection’ <https://genai.owasp.org/llmrisk/llm01-prompt-injection/> erişim tarihi 21.10.2026.

SRA, ‘SRA approves first AI-driven law firm’ (06.05.2025) <https://www.sra.org.uk/garfield-ai> erişim tarihi 21.10.2026.

TBMM, Yapay Zeka Kanun Teklifi (2/2234) <https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/e21539a0-888a-4500-81be-01904a918c53> erişim tarihi 21.10.2026.

Yargıtay, ‘Yargıtay İçtihat Merkezi Kullanıma Açılmıştır’ (13.12.2023) <https://www.yargitay.gov.tr/item/1763/yargitay-ictihat-merkezi-kullanima-acilmistir> erişim tarihi 21.10.2026.

Dipnotlar

  1. Avukat, İstanbul Barosu. E-posta: skara@serkankara.av.tr. ORCID: 0009-0003-5903-0220. Yayın tarihi: 15.10.2026, bu sürümün tamamlandığı tarih: 21.10.2026. 2015'ten bu yana meslektedir ve Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Avukatlığın yanında yazılım geliştiricidir, on bir yaşından, MS-DOS yıllarından bu yana kod yazar ve makine öğrenmesiyle kod düzeyinde çalışır (Google Developer profili: https://g.dev/serka). Apple Developer Program üyesidir. Bu çalışmada araştırma ve yayın etiğine uyulmuş, yararlanılan bütün kaynaklar dipnotlarda ve kaynakçada gösterilmiştir. Çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir. ↑

  2. Lee Loevinger, ‘Jurimetrics: The Next Step Forward’ (1949) 33 Minnesota Law Review 455, 483: “jurimetrics ... which is the scientific investigation of legal problems”. ↑

  3. İstanbul BAM 43. HD, E. 2026/1111, K. 2026/1521, T. 14.07.2026 (UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, karar kimliği 1219786900). İddia davalının cevap dilekçesinde yer almaktadır. İlk derece mahkemesi görevsizlik kararı vermiş, Daire de uyuşmazlığı görev yönünden incelemiş ve HMK m. 362/1-g uyarınca kesin olarak karara bağlamıştır. ↑

  4. İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/976, K. 2026/413, T. 30.04.2026 (UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, karar kimliği 1206422100), gerekçenin yapay zeka kullanımına ilişkin açıklama paragrafı. Karar kesinleşmemiştir. ↑

  5. Cemal Araalan, ‘Avukatlık Mesleğinde Legaltech Projeleri Özelinde Yapay Zeka Teknolojisinin Kullanımı’ (2025) 4 [2] MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 263, 282. ↑

  6. UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı <https://mevzuat.adalet.gov.tr/> erişim tarihi 21.10.2026. İngilizce, Almanca ve Fransızca metinlerin çevirileri yazara aittir. Alıntılarda ve eser adlarında düzeltme işareti kullanılmamış, metinlerin başka bir unsuru değiştirilmemiştir. ↑

  7. Araalan (n 5) 263, 282, 285-286. ↑

  8. Araalan (n 5) 268-269, 274. Başak Bak, ‘Medeni Hukuk Açısından Yapay Zekanın Hukuki Statüsü ve Yapay Zeka Kullanımından Doğan Hukuki Sorumluluk’ (2018) 9 [35] Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 211, 211 (öz), 226-227. Zafer Zeytin ve Eray Gençay, ‘Hukuk ve Yapay Zeka: E-Kişi, Mali Sorumluluk ve Bir Hukuk Uygulaması’ (2019) 1 Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 39, 52, 66. ↑

  9. Araalan (n 5) 297-298. ↑

  10. Araalan (n 5) 267. Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act) [2024] OJ L 2024/1689, art 3(1): “may exhibit adaptiveness after deployment” ve recital 12: “The adaptiveness that an AI system could exhibit after deployment, refers to self-learning capabilities, allowing the system to change while in use.” Maddelere yapılan atıflar 2026/1744 sayılı Tüzük'le yapılan değişiklikleri içeren 27.07.2026 tarihli konsolide metne, gerekçeye yapılan atıflar Resmi Gazete'deki metne göredir. ↑

  11. Araalan (n 5) 282, 292. 19.03.1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (Av.K.) (RG 07.04.1969/13168) m. 35/3, m. 63/1-3. ↑

  12. Araalan (n 5) 286-288. OLG Karlsruhe, Urteil vom 5.4.2013, 4 U 18/13, Gründe I.2.a: “erfasst ... unmittelbar nur Rechtsanwälte”. ↑

  13. Araalan (n 5) 263 (hakem raporu tarihleri), 296. AYM, E. 2025/50, K. 2025/47, T. 06.03.2025, § 4-15 (RG 22.05.2025/32907). İtiraz yoluna Ankara 20. İdare Mahkemesi başvurmuş, karar oybirliğiyle verilmiştir. 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 25.12.2025/33118) m. 5-7. ↑

  14. Araalan (n 5) 294. Solicitors Regulation Authority (SRA), ‘SRA approves first AI-driven law firm’ (06.05.2025) <https://www.sra.org.uk/garfield-ai> erişim tarihi 21.10.2026: “Garfield is not autonomous and will only take a step where the client has approved it”. ↑

  15. Hikmet Bilgin, ‘Hukuk Alanındaki Hizmetlerde Kullanılan Teknolojik Olanaklar (Legaltech) ve Avukatlık Mesleğine Olası Etkileri’ (2024) 73 [2] Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1019, 1058-1060. ↑

  16. Bilgin (n 15) 1060-1061. ↑

  17. Bilgin (n 15) 1056-1058, 1062. ↑

  18. BGH, Urteil vom 9.9.2021, I ZR 113/20, Pressemitteilung Nr. 171/2021: “Die über den üblichen Fall hinausgehenden individuellen Verhältnisse des Anwenders finden (ähnlich wie bei einem Formularhandbuch) bei der Erstellung des Vertragsdokuments keine Berücksichtigung. Der Nutzer erwartet daher auch keine rechtliche Prüfung seines konkreten Falls.” Mahkeme ara cümleyi tire işaretleri arasında vermiştir. ↑

  19. Neslihan Karataş Durmuş ve Fatmanur Cebeci Çorum, ‘Güncel Gelişmeler Işığında Hukuk Alanında Yapay Zeka Kullanımının Değerlendirilmesi’ (2026) 76 Adalet Dergisi 41, 46-47, 52-53. ↑

  20. Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum (n 19) 54-56. ↑

  21. Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum (n 19) 60-61, 64-65. ↑

  22. Samet Tatar, ‘Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü Kapsamında Yapay Zeka Okuryazarlığı: Türk Hukukuna Öneriler’ (2026) 76 Adalet Dergisi 285, 297-300. ↑

  23. Tatar (n 22) 301-303. ↑

  24. Regulation 2024/1689 (n 10) art 4(1), Regulation (EU) 2026/1744 of the European Parliament and of the Council of 8 July 2026 [2026] OJ L 2026/1744 ile değişik hali: “Providers and deployers of AI systems shall take measures to support the development of AI literacy of their staff and other persons dealing with the operation and use of AI systems on their behalf ... This obligation does not require providers or deployers to guarantee any specific level of AI literacy of any individual.” Adalet Dergisi'nin 76. sayısı bu değişiklikten önce, 30.03.2026'da yayımlanmıştır. ↑

  25. Regulation 2024/1689 (n 10) art 99(1), (4). ↑

  26. ABA Standing Committee on Ethics and Professional Responsibility, Formal Opinion 512, ‘Generative Artificial Intelligence Tools’ (29 July 2024) 1, 3-4. Görüşe göre çıktıya “without an appropriate degree of independent verification or review” dayanılması yetkin temsil yükümlülüğünü ihlal edebilir. ↑

  27. ABA Formal Opinion 512 (n 26) 6-7: “merely adding general, boiler-plate provisions to engagement letters purporting to authorize the lawyer to use GAI is not sufficient”. ↑

  28. CCBE, CCBE guide on the use of generative AI by lawyers (2 October 2025) 17-18 ve 18 dn 32. ↑

  29. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Üretken Yapay Zeka ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda) (Yayın No 113, Kasım 2025) 33. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Uygulama Rehberi (KVKK Yayınları No 115, Temmuz 2026) 145-146. Kurum'un 22.09.2026 tarihli duyurusu <https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/8990/avukatlarin-mesleki-faaliyetlerinde-kisisel-verilerin-korunmasina-iliskin-uygulama-rehberi-yayimlandi> erişim tarihi 21.10.2026. ↑

  30. Kamu Görevlileri Etik Kurulu, İlke Kararı 2024/108, ‘Yapay Zeka Sistemlerinin Kullanımında Kamu Görevlilerinin Uyması Gereken Etik Davranış İlkeleri’ (10.09.2024) 2 (Yetkinlik 7, Dürüstlük 2 ve 5) <https://www.etik.gov.tr/media/oekdkifu/yapay-zeka.pdf> erişim tarihi 21.10.2026. Karar, 25.05.2004 tarihli ve 5176 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca oybirliğiyle alınmıştır. ↑

  31. Mata v Avianca, Inc, No 22-cv-1461 (PKC) (SDNY, 22 June 2023) (Opinion and Order on Sanctions) 1: “there is nothing inherently improper about using a reliable artificial intelligence tool for assistance. But existing rules impose a gatekeeping role on attorneys to ensure the accuracy of their filings.” ve 34: “A penalty of $5,000 is jointly and severally imposed on Respondents”. ↑

  32. R (Ayinde) v London Borough of Haringey [2025] EWHC 1383 (Admin) [6], [7], [9], [26]: “not capable of conducting reliable legal research”, “a professional duty therefore to check the accuracy of such research by reference to authoritative sources”, “practical and effective measures” ve “mere negligence as to the falsity of the material is insufficient”. ↑

  33. UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, 21.10.2026: +"yapay zeka" +"gerçekte var olmayan" araması 88 karar getirmiş, +"yapay zeka" +"uydurma" araması sonuç vermemiştir. Okunan diğer kararlarda ifade marka ve şirket unvanlarında, delile ilişkin iddialarda veya mahkemenin kendi kullanımına ilişkin açıklamada geçmektedir. İstanbul BAM 43. HD (n 3). ↑

  34. İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi (n 4). ↑

  35. Varun Magesh and others, ‘Hallucination-Free? Assessing the Reliability of Leading AI Legal Research Tools’ (2025) 22 [2] Journal of Empirical Legal Studies 216: “each hallucinate between 17% and 33% of the time”. Ön kayıt ve sorguların tarihi bölüm 5'te, 202 soruluk örneklem bölüm 7'de belirtilmiştir. ↑

  36. Matthew Dahl and others, ‘Large Legal Fictions: Profiling Legal Hallucinations in Large Language Models’ (2024) 16 [1] Journal of Legal Analysis 64, bölüm 1 ve 5.1-5.3. ↑

  37. Kate Goddard, Abdul Roudsari and Jeremy C Wyatt, ‘Automation Bias: A Systematic Review of Frequency, Effect Mediators, and Mitigators’ (2012) 19 [1] Journal of the American Medical Informatics Association 121 (öz). ↑

  38. Regulation 2024/1689 (n 10) art 3(1). Çeviri yazara aittir. ↑

  39. Regulation 2024/1689 (n 10) recital 12. ↑

  40. OECD, Recommendation of the Council on Artificial Intelligence, OECD/LEGAL/0449 <https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECD-LEGAL-0449> erişim tarihi 21.10.2026: “Different AI systems vary in their levels of autonomy and adaptiveness after deployment.” Tanım 8.11.2023'te Konsey'ce revize edilmiş, Tavsiye 3.5.2024'te değiştirilmiştir. ↑

  41. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Üretken Yapay Zeka Rehberi (n 29) 33. ↑

  42. Dahl and others (n 36) bölüm 5.1. Mata v Avianca (n 31) 1, 34. ↑

  43. Magesh and others (n 35) 216 ve bölüm 6. ABA'nın 512 sayılı görüşü de bu çalışmaya atıf yapmaktadır, ABA Formal Opinion 512 (n 26) dn 14. ↑

  44. Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum (n 19) 64-65. ↑

  45. CCBE (n 28) 17. ABA Formal Opinion 512 (n 26) 6-7. ↑

  46. Kai Greshake and others, ‘Not what you've signed up for: Compromising Real-World LLM-Integrated Applications with Indirect Prompt Injection’ (2023) arXiv:2302.12173v2, 1, 4. ↑

  47. OWASP, ‘LLM01:2025 Prompt Injection’ <https://genai.owasp.org/llmrisk/llm01-prompt-injection/> erişim tarihi 21.10.2026: “it is unclear if there are fool-proof methods of prevention for prompt injection” ve “prompt injections do not need to be human-visible/readable, as long as the content is parsed by the model”. ↑

  48. Theodore W Ruger and others, ‘The Supreme Court Forecasting Project: Legal and Political Science Approaches to Predicting Supreme Court Decisionmaking’ (2004) 104 Columbia Law Review 1150, 1154 (628 dava), 1171 (yüzde 75 ve yüzde 59,1). 628 dava modelin kurulduğu veri tabanı, yüzde 75 ise ileriye dönük tahminin isabetidir. Aksi yöndeki aktarım için Araalan (n 5) 280. ↑

  49. Ruger and others (n 48) 1150: “the statistical model disregards information about the specific law or facts of the cases”. ↑

  50. İki seçenekli bir sonuçta, p = 0,5 ve n = 100 için oranın standart hatası √(0,5 × 0,5 / 100) = 0,05'tir. Yüzde 95 güven aralığının yarı genişliği 1,96 × 0,05 ≈ 0,098, yani yaklaşık 10 puandır ve bu, p = 0,5'teki üst sınırdır. Aynı sorular üzerindeki iki aracın farkı için eşleştirilmiş bir test, örneğin McNemar testi kullanılır. ↑

  51. Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum (n 19) 46, 63. Dahl and others (n 36) bölüm 1, modellerin baro sınavı dahil hukuki görevlerdeki başarısını aktardıktan sonra aynı modellerdeki gerçek dışı cevap sorununu ölçmektedir. ↑

  52. BGH (n 18). ↑

  53. Regulation 2024/1689 (n 10) Annex III, point 8(a). ↑

  54. Av.K. (n 11) m. 35/1 (Değişik: 26.2.1970-1238/1). ↑

  55. Av.K. (n 11) m. 35/3 (Değişik: 23.1.2008-5728/329), ilk cümle. ↑

  56. Av.K. (n 11) m. 63/1-3, ikinci ve üçüncü fıkralar Değişik: 23.1.2008-5728/334. m. 63/1, ilk cümle: “Baro levhasında yazılı bulunmıyanlar ve işten yasaklanmış olan avukatlar, şahıslarına ait olmıyan dava evrakını düzenliyemez, icra işlemlerini takip edemez ve avukatlara ait diğer yetkileri kullanamazlar.” ↑

  57. Av.K. (n 11) m. 1 (ikinci fıkra Değişik: 2.5.2001-4667/1) ve m. 2/1-2 (birinci fıkra Değişik: 2.5.2001-4667/2). ↑

  58. YHGK, E. 2022/109, K. 2023/439, T. 10.05.2023, § 21, 23 (UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, karar kimliği 920486900). ↑

  59. Y 19 CD, E. 2015/33380, K. 2016/16758, T. 28.04.2016 (UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, karar kimliği 236312700). ↑

  60. Y 12 CD, E. 2025/71, K. 2026/3682, T. 13.04.2026 (UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, karar kimliği 1216929300). ↑

  61. Araalan (n 5) 282, 291-292, 298. ↑

  62. Av.K. (n 11) m. 52/2: “Avukat, kendisi tarafından yazılan veya taslağı yapılan her belgeyi imzalamakla yükümlüdür.” ↑

  63. 11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) (RG 04.02.2011/27836) m. 506/1, m. 507. ↑

  64. Bilgin (n 15) 1059-1061. BGH (n 18). ↑

  65. Av.K. (n 11) m. 34 (Değişik: 2.5.2001-4667/21). ↑

  66. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları (TBB IV. Genel Kurulu, 8-9.01.1971, TBB Bülteni 26.01.1971) kural 3 ve 38/2. ↑

  67. TBK (n 63) m. 506/2-3. ↑

  68. YHGK (n 58) § 20-22, 24. ↑

  69. YHGK (n 58) § 42. ↑

  70. YHGK (n 58) § 25-26. ↑

  71. YHGK (n 58), karşı oy yazısı. Kurul çoğunluğu somut olayda avukatın kusurunu kabul etmemiş, karşı oy yazısı aksi görüştedir. ↑

  72. ABA Formal Opinion 512 (n 26) 3-4. CCBE (n 28) 18 dn 32. ↑

  73. 12.01.2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) (RG 04.02.2011/27836) m. 33: “Hakim, Türk hukukunu resen uygular.” ↑

  74. HMK (n 73) m. 29/1, m. 329/2. ↑

  75. Goddard, Roudsari and Wyatt (n 37) 121 (öz). ↑

  76. TBK (n 63) m. 115/3, m. 116/3. Borcun gereği gibi ifa edilmemesi halinde kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat yükü de borçludadır, m. 112. ↑

  77. Av.K. (n 11) m. 134, m. 135/2-c ve m (Başlığı ile Birlikte Değişik: 24.12.2025-7571/5 ve 6). ↑

  78. TBMM, Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/3393) ve Adalet Komisyonu Raporu, S. Sayısı 247, 11 (madde 6 gerekçesi). Av.K. (n 11) m. 135/1-y ve m. 135/2-v. ↑

  79. Yargıtay, ‘Yargıtay İçtihat Merkezi Kullanıma Açılmıştır’ (13.12.2023) <https://www.yargitay.gov.tr/item/1763/yargitay-ictihat-merkezi-kullanima-acilmistir> erişim tarihi 21.10.2026. Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum (n 19) 47. ↑

  80. İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi (n 4). ↑

  81. Av.K. (n 11) m. 36/1-2, ikinci fıkranın son cümlesi Ek: 2.5.2001-4667/24. ↑

  82. TBB Meslek Kuralları (n 66) kural 37 ve 37/b. ↑

  83. Av.K. (n 11) m. 135/2-b (Değişik: 24.12.2025-7571/6) ve m. 45/1 (Değişik birinci fıkra: 2.5.2001-4667/31). ↑

  84. 26.09.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) (RG 12.10.2004/25611) m. 239/1, m. 136/1, m. 137/1-b, m. 21/1 ve m. 22/1. ↑

  85. YHGK (n 58) § 23. Bilgin (n 15) 1056. ↑

  86. CCBE (n 28) 17. ↑

  87. ABA, Model Rules of Professional Conduct, Rule 5.3, Comment [3] <https://www.americanbar.org/groups/professional_responsibility/publications/model_rules_of_professional_conduct/rule_5_3_responsibilities_regarding_nonlawyer_assistant/comment_on_rule_5_3/> erişim tarihi 21.10.2026: “using an Internet-based service to store client information”. ↑

  88. ABA Formal Opinion 512 (n 26) 7. ↑

  89. 24.03.2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) (RG 07.04.2016/29677) m. 3/1-ğ ve ı, m. 4/2-ç ve m. 8/1-2. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Avukatlar Rehberi (n 29) 40-41. ↑

  90. KVKK (n 89) m. 9/1, 9/4 ve 9/5, 02.03.2024 tarihli ve 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 12.03.2024/32487) m. 34 ile değişik. ↑

  91. TBMM, Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 659 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ve Adalet Komisyonu Raporu, S. Sayısı 109, 9 (genel gerekçe), 27 (madde 34 gerekçesi). ↑

  92. S. Sayısı 109 (n 91) 29. Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 10.07.2024/32598) m. 16/1. KVKK (n 89) m. 9/6. ↑

  93. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Avukatlar Rehberi (n 29) 120-121. Rehbere göre sağlayıcı yurt içinde olsa dahi Kanun'un 8. maddesi kapsamında bir aktarım söz konusu olabilir. ↑

  94. KVKK (n 89) m. 9/6-d. ↑

  95. KVKK (n 89) m. 12/1, 12/2, 12/4 ve 12/5. ↑

  96. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Avukatlar Rehberi (n 29) 145-146. ↑

  97. KVKK (n 89) m. 10/1-c. ↑

  98. Av.K. (n 11) m. 48/1. ↑

  99. Araalan (n 5) 283-288, 295, 297-298. ↑

  100. Y 19 CD (n 59). ↑

  101. OLG Karlsruhe (n 12) Gründe I.1 ve I.2.a: “Die Beklagte stellt lediglich das Medium für die Vermittlung der Übernahme einer Terminvertretung zur Verfügung.” BRAO § 49b(3) hükmünün içeriği bu karar ile aşağıdaki BVerfG kararındaki ifadesine dayanılarak verilmiştir. ↑

  102. BVerfG, Beschluss vom 19.2.2008, 1 BvR 1886/06, Rn. 24. ↑

  103. Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği (RG 21.11.2003/25296) m. 4, son fıkra (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG 09.08.2024/32627). ↑

  104. Av.K. (n 11) m. 135/3-e ve m. 135/4-b (Değişik: 24.12.2025-7571/6). ↑

  105. AYM (n 13) § 4-15. Mahkeme bu sonuca, eczacılara ilişkin E. 2021/16, K. 2021/62 sayılı kararındaki gerekçeyi uygulayarak ulaşmıştır, § 6-12. ↑

  106. Araalan (n 5) 296-298. ↑

  107. S. Sayısı 247 (n 78) 8 (genel gerekçe). ↑

  108. S. Sayısı 247 (n 78) 10-11 (madde 5 ve 6 gerekçeleri). ↑

  109. Av.K. (n 11) m. 135/2-b, c, m ve t (Değişik: 24.12.2025-7571/6). 7571 sayılı Kanun (n 13) m. 39/b uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. ↑

  110. Av.K. (n 11) m. 135/3-5 ve m. 136 (Değişik: 24.12.2025-7571/6 ve 7). ↑

  111. Regulation 2024/1689 (n 10) art 113. ↑

  112. Regulation 2026/1744 (n 24). Regulation 2024/1689 (n 10) art 113(c), 27.07.2026 tarihli konsolide metin. ↑

  113. Regulation 2024/1689 (n 10) art 2(1)(c). ↑

  114. Regulation 2024/1689 (n 10) art 6(3), Annex III, point 8(a), art 26(1) ve art 50(4), ikinci alt paragraf: “the AI-generated content has undergone a process of human review or editorial control”. ↑

  115. CEPEJ, European Ethical Charter on the Use of Artificial Intelligence in Judicial Systems and their Environment (December 2018) 7-12 <https://rm.coe.int/ethical-charter-en-for-publication-4-december-2018/16808f699c> erişim tarihi 15.10.2026. ↑

  116. Council of Europe Treaty Office, Chart of signatures and ratifications of Treaty 225 <https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list?module=signatures-by-treaty&treatynum=225> erişim tarihi 21.10.2026. ↑

  117. Loi n° 2019-222 du 23 mars 2019 de programmation 2018-2022 et de réforme pour la justice, art. 33 (II, Code de justice administrative, art. L. 10, ve IV, Code de l'organisation judiciaire, art. L. 111-13) <https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000038261761> erişim tarihi 21.10.2026: “Les données d'identité des magistrats et des membres du greffe ne peuvent faire l'objet d'une réutilisation ayant pour objet ou pour effet d'évaluer, d'analyser, de comparer ou de prédire leurs pratiques professionnelles réelles ou supposées.” İhlal, Fransız Ceza Kanunu'nun 226-18, 226-24 ve 226-31. maddelerindeki cezalara tabidir. ↑

  118. Araalan (n 5) 272. ↑

  119. Gesetz zur Neuregelung des Schutzes von Geheimnissen bei der Mitwirkung Dritter an der Berufsausübung schweigepflichtiger Personen vom 30. Oktober 2017, BGBl. 2017 I 3618, Art. 1 Nr. 2 (§ 203 Abs. 3 und 4 StGB) ve Art. 3 Nr. 3 (§ 43e BRAO). § 43e(4)'teki istisna cümlesi Hukuk Komisyonu'nun değişikliğiyle eklenmiştir, Deutscher Bundestag, Beschlussempfehlung und Bericht des Ausschusses für Recht und Verbraucherschutz, BT-Drs. 18/12940 (27.06.2017) 4, 13. Hükümler kanunun kabul edilen metniyle verilmiştir. Güncel konsolide metin 21.10.2026'da çevrim içi kaynağından okunamamıştır. ↑

  120. Deutscher Bundestag, Gesetzentwurf der Bundesregierung, BT-Drs. 18/11936 (12.04.2017) 1 (A. Problem und Ziel), 17-18. ↑

  121. ABA, Model Rules of Professional Conduct, Rule 1.1, Comment [8] <https://www.americanbar.org/groups/professional_responsibility/publications/model_rules_of_professional_conduct/rule_1_1_competence/comment_on_rule_1_1/> erişim tarihi 21.10.2026: “the benefits and risks associated with relevant technology”. ↑

  122. FTC, ‘FTC Finalizes Order with DoNotPay That Prohibits Deceptive “AI Lawyer” Claims, Imposes Monetary Relief, and Requires Notice to Past Subscribers’ (11.02.2025) <https://www.ftc.gov/news-events/news/press-releases/2025/02/ftc-finalizes-order-donotpay-prohibits-deceptive-ai-lawyer-claims-imposes-monetary-relief-requires> erişim tarihi 21.10.2026. Duyuruya göre Komisyon nihai kararı 16.01.2025'te 5-0 oyla onaylamıştır. ↑

  123. SRA (n 14): “The system will not be able to propose relevant case law” ve “named regulated solicitors will still ultimately be accountable”. ↑

  124. TBMM, Yapay Zeka Kanun Teklifi (2/2234), Başkanlığa geliş tarihi 24.06.2024, son durumu “Komisyonda” <https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/e21539a0-888a-4500-81be-01904a918c53> erişim tarihi 21.10.2026. ↑

  125. TBMM, Yapay Zekanın Kazanımlarına Yönelik Atılacak Adımların Belirlenmesi, Bu Alanda Hukuki Altyapının Oluşturulması ve Yapay Zeka Kullanımının Barındırdığı Risklerin Önlenmesine İlişkin Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu Raporu, S. Sayısı 260 (Mart 2026) 730. ↑