Avukatın Onayı: Yapay Zeka Ajanları, Otomasyon Yanlılığı ve Türk Hukukunda Devredilemeyen Yükümlülükler

GİRİŞ

Bu sitede daha önce yayımlanan bir çalışma, avukatın üretken yapay zeka kullanımını esas olarak bir metin sorusu olarak ele almıştı. O çalışmanın sonucuna göre Türk hukukunda aracı yasaklayan bir hüküm yoktur, belirleyici kurallar yürürlükteki özen, doğruluk ve sır saklama yükümlülükleri ile kişisel verilerin korunması hukukunun aktarım kurallarıdır ve aracın ürettiği her cümle avukatın sorumluluğunda kalır.² Araçlar o zamandan bu yana başka bir biçim almıştır. Ajan, işlem yapma imkanı verilmiş bir dil modelidir: Fonksiyon çağırabilir, başka sistemlerin içinde çalışabilir, bu imkanlardan hangisini kullanacağına kendisi karar verebilir ve her adımda bir öncekinin çıktısını başlangıç noktası alarak döngüyü tekrarlayabilir.³ Bir avukatlık bürosunda bu imkanlar gelen kutusuna, dava dosyalarına, elektronik tebligat adresine, Ulusal Yargı Ağı Projesine (UYAP), kamu sicillerine ve müvekkilin mesajlarına uzanır. Soru artık yalnızca bir metnin doğru olup olmadığı değildir. Kimin, neye dayanarak ve kimin onayıyla işlem yaptığıdır.

Çalışmanın araştırma sorusu şudur: Bir yapay zeka sistemi avukatın işinde işlem yaptığında Türk hukukundaki yükümlülükler işlemle birlikte makineye geçer mi ve insanın otomatik sistemlere dayanmasına ilişkin araştırmalar, bu yükümlülüklerin bağlandığı an bakımından ne ifade eder? Savunulan görüş, Türk hukukunun yükümlülüklerin hiçbirini makineye aktarmadığı, hepsini avukatın her işleme verdiği onaya bağladığı ve araştırmaların bir onayın müvekkili ancak gerçek bir denetim olarak kurulduğunda koruduğunu gösterdiğidir. Bundan sonuçta açıklanan üç sonuç çıkar: Yükümlülük modele verilen talimatlarla değil modelin ne yaptığından bağımsız olarak işleyen tedbirlerle yerine getirilir, her beyan ve her sonuç birincil kayıtla karşılaştırılır ve onay işlemden önce gelir, konusu da işlemin kendisidir.

Soru Türk hukukunda teknolojiyle pek ilgisi olmayan nedenlerle güncellik kazanmıştır. Anayasa Mahkemesi 06.03.2025'te Avukatlık Kanunu'nun herhangi bir ihlal için disiplin cezasının seçimini baro organlarına bırakan iki maddesini iptal etmiş ve kanun koyucuya dokuz ay süre vermiştir.⁴ 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun, her yaptırımı adıyla sayılan eylemlere bağlayan bir listeyle cevap vermiş, bu eylemler arasına müvekkili işin safhaları hakkında bilgilendirmemeyi ve özen yükümlülüğünün ihlaliyle hak kaybına sebebiyet vermeyi de almıştır.⁵ Kişisel Verileri Koruma Kurumu Eylül 2026'da, Türkiye Barolar Birliğinin (TBB) görüş ve katkılarıyla hazırlandığını belirttiği ve müvekkil dosyalarının üretken araçlara yüklenmesini de ele alan avukatlar rehberini duyurmuştur.⁶ Avrupa Birliği de Temmuz 2026'da Yapay Zeka Tüzüğü'nü değiştirmiş, Türk literatürünün bir kısmının dayandığı yapay zeka okuryazarlığı yükümlülüğünü yumuşatmış ve yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükleri ertelemiştir.⁷ Bu metinlerden önce yazılan doktrinin onların ışığında yeniden okunması gerekir.

Çalışmada doktriner ve disiplinlerarası bir yöntem izlenmiştir. Türk mevzuatı ve içtihadı UYAP Mevzuat ve İçtihat Programından, kanunların gerekçeleri TBMM tutanaklarından ve Kurumun gerekçeli kanun yayınından, Anayasa Mahkemesi kararı Resmi Gazete'den, Avrupa metinleri EUR-Lex'ten, İngiliz kararı BAILII'den okunmuştur. Türk doktrini yayımlanmış makalelerden, mesleki görüşler yayıncılarından, ampirik çalışmalar yayımlanmış veya arşivlenmiş sürümlerinden okunmuştur. Kaynaklar 20 ve 21 Ekim 2026'da, atıf yapılan kanun hükümleri 26.10.2026'da yeniden okunmuştur. Yabancı dildeki metinlerden yapılan çeviriler yazara aittir. Bilimsel bulgular örneklemleri, tarihleri ve ölçtükleri sistemlerle birlikte verilmiştir. 2023 veya 2024 sistemleri üzerinde ölçülmüş bir oran o sistemlere ilişkin bir olgudur ve burada yalnızca yöntemin ortaya koyduğu özellik bakımından kullanılmaktadır.

Çalışmanın konusu avukatın kendi mesleki işidir. Avukat olmayanların doğrudan halka sunduğu hizmetler kanuni tekelin kapsamı sorusunu doğurur ve kapsam dışındadır. Birinci bölümde literatür görüş görüş tartışılmakta ve çalışmanın ayrıldığı nokta belirlenmektedir. İkinci bölüm bir ajanın yalnızca yazan bir modele neyi eklediğini, üçüncü bölüm her işlemi avukata yükleyen Türk kurallarını amaçları, içtihadı ve karşı görüşleriyle ele almaktadır. Dördüncü bölümde yazılı kurallar altında çalışmaya ilişkin araştırmalar, beşinci bölümde onayın hukuki ağırlığı ortaya konulmaktadır.

I. LİTERATÜRÜN DURUMU

Soruya üç ayrı yazın temas eder. Türk doktrini Avukatlık Kanunu'nun bu araçlara izin verip vermediğini ve araç hata yaptığında kimin sorumlu olduğunu sorar. Mesleki görüşler ve mahkemeler avukatın aracın çıktısıyla ne yapması gerektiğini sorar. Ampirik literatür ise araçların ne kadar güvenilir olduğunu ve kullanıcıların nasıl davrandığını sorar.

A. Türk Doktrini

1. Engel Olarak Kanun

Araalan'ın 25.11.2025'te dergiye ulaşan ve Aralık sayısında yayımlanan çalışması, Avukatlık Kanunu'nun 35, 48 ve 63. maddelerinin avukatların yapay zeka kullanımı ve hukuk teknolojisi projeleri önünde hangi engelleri oluşturduğunu, baroların disiplin kararlarına ve Türk mahkemelerine bunun nasıl yansıdığını ve nasıl bir değişikliğe ihtiyaç bulunduğunu sorar.⁸ Yazara göre bu teknolojilerden habersiz yazılmış 1969 tarihli kanun inovasyon önünde büyük bir engel oluşturmakta, özellikle 35 ve 63. maddeler yapay zeka destekli hukuk teknolojisi önünde önemli bir bariyer taşımaktadır.⁹ Çalışma üç öneriyle biter. Birincisi, avukatların birbirine iş verdiği abonelik esaslı platformları, avukatlar arasındaki ücretten pay almamaları şartıyla, m. 48'deki aracılık yasağının dışında tutacak bir cümledir. İkincisi, Amerikan Barolar Birliği örnek alınarak avukatların yapay zeka ürünlerini kullanmasının önünü açacak ve m. 35'in doğurduğu tereddütleri giderecek, gizli bilgileri bir yapay zeka sistemiyle paylaşan avukatı müvekkiline karşı gizlilikten ve kişisel verilerin yetkisiz kullanımından sorumlu tutacak bir hükümdür. Üçüncüsü, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra avukatların hangi eylemlerine hangi yaptırımın uygulanacağının kanunda açıkça gösterilmesidir.¹⁰

Birinci öneri avukatlar arası iş yönlendirme piyasasına ilişkindir ve avukatın kendi ajan kullanımına dokunmaz. İkinci öneri ise bu çalışmanın paylaşmadığı bir m. 35 okumasına dayanır. Hüküm işlemleri bir kişiye özgüler: “Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, mahkeme, hakem veya yargı yetkisini haiz bulunan diğer organlar huzurunda gerçek ve tüzel kişilere ait hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek, bu işlere ait bütün evrakı düzenlemek, yalnız baroda yazılı avukatlara aittir.”¹¹ Hüküm, o kişinin bir mütalaayı veya dilekçeyi hangi araçla hazırladığını düzenlemez. Avukatın kullandığı araç mütalaa vermez, dava açmaz. Bunu, aracın çıktısını onayladığı anda avukat yapar. Bu okumaya göre m. 35 avukatın kendi aracı önünde bir engel değildir, izin veren bir hüküm metinde bulunmayan bir eksikliği gidermeye çalışır ve böyle bir hükmün kabulü, ondan önceki kullanımın hukuka aykırı olduğu yolunda susmadan çıkarılacak bir sonuca kapı aralar. Önerinin ikinci yarısının kurmak istediği sorumluluk ise zaten vardır: m. 36'daki sır saklama yükümlülüğü, m. 135'in bugün bunun ihlaline bağladığı kınama cezası, avukatın yanında çalışanlar üzerinde tedbir almasını isteyen meslek kuralı ve kişisel verilerin korunması hukukunun güvenlik yükümlülükleri bu sorumluluğu bugün avukata yükler ve Kurumun rehberi de onları böyle okur (III.F). Çalışma, mesleğin açıklığa ihtiyacı olduğu noktasında Araalan'a katılmakta, açıklığı ise yürürlükteki yükümlülüklerde bulmaktadır.

Üçüncü öneri cevabını bulmuştur. Anayasa Mahkemesi 06.03.2025'te 134 ve 135. maddeleri, disiplin eylemleri ile yaptırımlar arasında yeterli bir bağ kurmayan listelerin disiplin organlarına sınırsız bir takdir yetkisi bıraktığı ve avukatlara hangi eyleme hangi yaptırımın bağlandığını öngörme imkanı vermediği gerekçesiyle iptal etmişti.¹² Araalan'ın makalesinin dergiye ulaştığı tarihten bir ay geçmeden 7571 sayılı Kanun 134 ile 136. maddeleri tam da bu modelle, her yaptırımı ayrıntılı bir eylem listesine bağlayarak yeniden düzenlemiştir.¹³ Kanun koyucu böylece üçüncü önerinin istediğini, üstelik III.C'de gösterileceği üzere ajanlarla doğrudan ilgili terimlerle yapmıştır.

Araalan'ın aktardığı iki görüş daha soruyla ilgilidir. Yazar, ABA'nın açıklamasına ve İpçi'ye dayanarak Amerikan Örnek Kuralları'nın avukat olmayanların yardımına ilişkin 5.3. kuralını insan olsun olmasın bütün yardımcıları kapsayacak biçimde okumakta, böylece bir yapay zeka aracının yol açtığı ihlalin avukatın sorumluluğunu doğurduğunu belirtmekte ve bu yorumcu yaklaşımı yasaklayıcı olarak nitelediği Türk kanunuyla karşılaştırmaktadır.¹⁴ 5.3. kuralının açıklaması ise büro dışındaki hizmetlerden, örneğin bir belge yönetim şirketinden veya müvekkil bilgilerini saklayan internet tabanlı bir hizmetten söz eder ve kuralın mantığını üretken araç sağlayıcılarına uygulayan ABA'nın 512 sayılı Resmi Görüşüdür.¹⁵ Türk hukukunun böyle bir kıyasa ihtiyacı yoktur (III.B). Araalan, Güçlütürk'le birlikte, gelişme aşamasındaki araçların kullanılmasının kendiliğinden özen yükümlülüğünün ihlali olmadığını ve her olayın kendi koşullarıyla değerlendirilmesi gerektiğini de kabul eder.¹⁶ Çalışma buna katılmakta ve bir ihlal varsa nerede olduğunu eklemektedir: Hiçbir zaman kullanımda değil, her zaman onaydadır.

2. İrade Beyanının Atfı ve Meslek Sırrı

Bilgin'in 2024 tarihli çalışması, hukuk teknolojisi ve bunun mesleğe etkisi hakkındaki en kapsamlı Türk incelemesidir. Yazar telefonları cevaplamak, toplantı ayarlamak, duruşma takvimini tutmak ve gelen giden yazışmaları yönetmek üzere tasarlanmış otonom asistanları anlatmakta ve bunların büro müvekkillerine doğrudan hizmet vermesini beklemektedir.¹⁷ İki tespiti ajanlarla ilgilidir. Birincisi atıftır: Makinenin ürettiği beyan, makinenin hukuki kişiliği olsun olmasın, hukuken arkasındaki gerçek veya tüzel kişinin iradesine atfedilir ve onun aracılığıyla sözleşme kurulmasının önünde engel yoktur.¹⁸ İkincisi sırdır: Üçüncü kişinin sunucularında çalışan bir araçta avukat sağlayıcıyı, sunucuların yerini, erişimi olanları ve yedekleme düzenini incelemeli ve müvekkilin gizli bilgilerinin makul ölçüde korunacağından yeterince emin olduktan sonra aracı kullanmaya başlamalıdır.¹⁹ Yazar hukuk teknolojisinin kanuni tekele aykırı olmadığı ve mesleği zayıflatmadığı, avukatların onu bir rakip olarak değil bir çalışma ortağı olarak görmesinin daha doğru olacağı, risklerinin ise algoritmaların taşıyabileceği önyargılarda ve belirsizliğini koruyan etik ve hukuki çerçevede yattığı sonucuna varır. Avukat olmayanların tüketicilere sunduğu otomatik hukuki hizmetlerin avukatlarca yakından denetlenmesi çağrısını da yerinde bulmaz.²⁰

Atıf tezi, bu çalışmanın özel hukuk çekirdeğini taşır. Makinenin beyanı arkasındaki kişiye aitse, ajanın işlemi avukatın işlemidir ve avukatın işlemlerine uygulanan yükümlülükler ona da uygulanır. Bilgin ilkeyi sözleşmenin kuruluşu için ortaya koymuştur, çalışma onu usul işlemlerine ve onlara bağlanan mesleki yükümlülüklere genişletmektedir. Sır bakımından Bilgin'in modeli, kullanımdan önce sağlayıcıya yöneltilen bir özen denetimidir. Ajanlar ise bu modelin henüz karşılayamadığı bir boyut ekler: Dışarıdan metin okuyan bir araç o metinle yönlendirilebilir (IV.C). Bir sırrın korunması bu nedenle yalnızca sağlayıcının politikalarına değil, ajanın neye ulaşabildiğine ve nereye bir şey gönderebildiğine de bağlıdır. Tüketici hizmetlerine ilişkin görüş ise çalışmanın konusu dışındadır.

3. Sorumluluk Modelleri ve İnsan Gözetimi

Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum, bir yapay zeka sisteminin hatalı kararından kimin sorumlu olduğu sorusuna Türk hukukunda verilen cevapları inceler.²¹ Birinci görüş yüksek özerkliğe sahip sistemleri yardımcı kişilere ilişkin kurallarla kendi eylemlerinden sorumlu tutmak ister ve sistemin hukuki kişiliği bulunmadığı için reddedilir. Baskın olan ikinci görüş sistemi sorumluluk süjesi saymaz ve sorumluluğu kusur esasına, bazı hallerde ayıplı ürün veya tehlikeli faaliyet nedeniyle kusursuz sorumluluğa ve sistemi kullanan kurumun organizasyon kusuruna dayanarak üretici, sağlayıcı veya kullanıcı gibi insan aktörlere yükler. Üçüncü görüş elektronik kişilik önerir. Yazarlar Mata v Avianca kararını aracın kullanımını değil yeterli mesleki özen gösterilmeden kullanılmasını yaptırıma bağlayan bir karar olarak okumakta, yapay zekanın hakim, savcı ve avukatların işinde insan gözetimi altında destekleyici bir araç olarak kalması gerektiği ve sorumluluğa özgülenmiş bir düzenleme yapılması gerektiği sonucuna varmaktadır.²²

Avukat bakımından sorumluluk sorusunun cevabı genel tartışmanın düşündürdüğünden daha dardır. Avukat bir sistemden zarar gören üçüncü kişi değildir. İşi bir araçla görmeyi seçmiş bir vekalet borçlusudur. Araç birinci görüşteki gibi yardımcı kişi, ikinci görüşteki gibi bir alet sayılsın, avukatın durumu değişmez: Avukat, basiretli bir avukatın davranışı ölçüsünde, büroyu terk eden işlemden sorumludur (III.B). Özel bir yapay zeka sorumluluk rejimi üretici ve sağlayıcılara karşı ileri sürülecek talepleri düzenler, avukatın yükümlülüklerini hafifletmez. İnsan gözetimi altında destekleyici araç formülü de doğrudur, ama gözetimin neyi içermesi gerektiğini söylemedikçe boş kalır. Dördüncü ve beşinci bölümler ona içerik kazandırmaktadır.

4. Hukuki Bir Yükümlülük Olarak Okuryazarlık

Tatar, AB Yapay Zeka Tüzüğü'nün 4. maddesinin yapay zeka okuryazarlığını yumuşak hukukun bir hedefi olmaktan çıkarıp bağlayıcı ve yatay bir hukuki yükümlülüğe dönüştürdüğünü savunur. Yazara göre gerçek bir okuryazarlıkla desteklenmeyen 14. madde gözetimi fiili bir denetim kapasitesi üretmeyen biçimsel bir döngüye dönüşür ve okuryazarlık olmadan araştırma ve taslak araçları kullanan hukukçular var olmayan kaynaklara atıf yapma ve çıktının kendinden emin, ikna edici tonunun eleştirel yargılarını bastırması riskiyle karşı karşıyadır.²³ Yazar hukuk sektöründe kullanılan sistemleri, büroların dava riskini değerlendirmek için kullandığı tahmin araçları dahil, çoğunlukla Ek III'ün 8(a) bendi kapsamında yüksek riskli saymakta ve Türkiye'nin okuryazarlığı bağlayıcı düzenlemeden önce yumuşak hukukla kurumsallaştırmasını önermektedir.²⁴

Bu görüşün üç noktası 2026 metinleri karşısında okunmalıdır. İlk olarak 4. madde yeniden yazılmıştır. 08.07.2026 tarihli 2026/1744 sayılı Tüzük maddeyi, sağlayıcı ve kullanıcıların personelinin okuryazarlığının gelişmesini desteklemek için tedbir almasını isteyen ve herhangi bir kişi bakımından belirli bir okuryazarlık düzeyini güvence altına almalarını gerektirmeyen bir hükümle değiştirmiş, gerekçesinde de yeterli bir düzeyi sağlamaya yönelik katı yükümlülüklerin bütün sağlayıcı ve kullanıcı türlerine uygun olmayacağını açıklamıştır.²⁵ Tatar'ın Ocak 2026'da dayandığı yeterlilik ölçütü artık metni tarif etmemektedir. İkinci olarak Ek III'ün 8(a) bendi, bir yargı makamı tarafından veya onun adına olguların ve hukukun araştırılmasında ve yorumlanmasında ve hukukun somut olaya uygulanmasında kullanılmak üzere tasarlanmış sistemleri ve alternatif uyuşmazlık çözümünde benzer kullanımı kapsar. Bir büronun kendi işi için kullandığı araç, hukuk uygulamasında kullanıldığı için bu metne girmez, bu nedenle 14. maddenin insan gözetimi yükümlülükleri avukatların ajanlarının çoğuna uygulanmaz. Ek III'e giren sistemler bakımından da değiştirilen 113. madde bu yükümlülükleri 02.12.2027'ye ertelemiştir.²⁶ Üçüncü ve belirleyici olarak, Tatar'ın temel tespiti ayakta kalır ve araştırmalar onu doğrular: Anlamadan yapılan gözetim biçimsel bir döngüdür. Ama araştırmalar anlamanın yetmediğini de gösterir. Otomasyon yanlılığı eğitimden ve sistemi doğrulama yolundaki açık talimatlardan sonra da sürmekte, eğitim de bir çare değil azaltıcı etkenlerden biri olarak görünmektedir.²⁷ Okuryazarlık kişinin bir niteliğidir. Ajanın doğurduğu sorun ayrıca sistemde alınacak tedbirleri gerektirir. Avukat bakımından yumuşak hukuk aşamasına da gerek yoktur, çünkü Türk meslek hukuku ve kişisel verilerin korunması hukuku zaten bağlayıcıdır.

B. Mesleki Görüşler ve Mahkemeler

ABA'nın Temmuz 2024 tarihli 512 sayılı Resmi Görüşü üretken araçlara ilişkin en gelişmiş mesleki metindir. Görüşe göre avukat aracın imkan ve sınırlarını makul ölçüde anlamalıdır, eleştirisiz güven yanlış tavsiyeye veya mahkemeye yanıltıcı beyanlara yol açabilir ve çıktıya uygun düzeyde bağımsız doğrulama veya inceleme yapmadan dayanmak yetkinlik yükümlülüğünü ihlal edebilir.²⁸ Uygun düzey araca ve işe göre değişir: Bir aracı küçük bir belge örnekleminde deneyen ve özetlerini doğru bulan avukatın bütün belgeleri tek tek incelemesi gerekmeyebilir. Avukat mesleki yargı gerektiren işlerde yalnızca araca dayanarak sorumluluktan kaçamaz, müvekkile tavsiyeyi veya talep müzakeresini araca bırakamaz ve hangi inceleme düzeyini seçerse seçsin müvekkil adına yapılan işten tamamen sorumludur.²⁹ Müvekkil bilgisi kendi kendine öğrenen bir araca girilmeden önce aydınlatılmış onam gerekir ve vekalet sözleşmesine genel kalıp hükümler eklemek yetmez. Yönetici avukatlar bu araçların büroda kullanımına ilişkin açık politikalar koymalıdır ve gözetim yükümlülüğü büro dışındaki sağlayıcılara da uzanır.³⁰

Görüşteki örneklem örneği, bu çalışmanın ayrıldığı noktayı gösterir. Çıktısı avukatın sonradan kullanacağı bir metin olan araç için örneklem üzerinde deneme savunulabilir bir güven dayanağıdır. Çıktısı bir işlem olan ajan için ise zayıftır. τ-bench ölçüm setinde görevlerin ortalama yüzde 60'ından fazlasında başarılı olan bir ajan, aynı görevi sekiz denemenin hepsinde yüzde 25'ten daha az olasılıkla başarmıştır. Otomasyon yanlılığına ilişkin sistematik derleme de gevşekliğin en çok yüksek ama kusursuz olmayan güvenilirlikteki sistemlerde arttığını bulmuştur (IV). Örneklem, aracın örneklemde nasıl çalıştığını gösterir, bir sonraki işleminin ne olacağını göstermez. Çıktı bir işlemse denetim her işleme bağlanır. Türk hukuku bu sonuca kendi yoluyla ulaşır ve Görüşün tam sorumluluk cümlesi Türk hukuku bakımından da doğrudur (III.B).

Avrupa Barolar ve Hukuk Birlikleri Konseyinin (CCBE) 02.10.2025 tarihli rehberi avukatların işlerinden, verdikleri tavsiyeden ve yaptıkları beyanlardan sorumlu olduğunu ve kullanım durumu gerektirdiğinde üretken yapay zekanın çıktısını işlerinde kullanmadan önce doğrulamaları gerektiğini belirtir. Bir dipnot, risk taşımayan veya alıcının doğrulanmamış çıktı kullanıldığından ve risklerinden tam olarak haberdar edildiği bazı işlerde çıktının doğrulanmadan kullanılmasının uygun olabileceğini kabul eder. Rehber aşırı güvenin otomasyon gevşekliğine ve otomatik sonuçların insan yargısının yerine geçmesine yol açabileceğini de avukatın bağımsızlığına yönelik bir tehdit olarak sayar.³¹ Bilgilendirilmiş alıcı istisnası bir büroda ajanın tipik işlemlerine uygulanamaz. Dilekçenin alıcısı hukuku kendiliğinden uygulayan ve tarafın gerçeğe uygun açıklama borçlu olduğu bir mahkemedir. Bilgilendirilmiş bir mahkeme rıza göstermiş bir mahkeme değildir. Müvekkile karşı ise avukatın doğrulanmamış çıktıdan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılmış bir anlaşma, ruhsatla yürütülen mesleklerde hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşmasını önceden hükümsüz sayan Türk hukukunda geçersizdir (III.B). Rehberin otomasyon gevşekliğini bağımsızlığa yönelik bir tehdit sayması ise avukatın mesleki çalışmalarında bağımsızlığını korumasını isteyen TBB Meslek Kuralları'nın 2. maddesiyle buluşur.³²

Mata v Avianca davasında New York Güney Bölge Federal Mahkemesi güvenilir bir yapay zeka aracından yardım almakta özünde uygunsuz bir yan olmadığını, ancak mevcut kuralların avukatlara dilekçelerinin doğruluğunu güvence altına alan bir bekçilik rolü yüklediğini belirtmiştir.³³ İngiltere ve Galler Divisional Court, Ayinde kararında daha ileri gitmiştir. Hukuki araştırma için yapay zeka kullananların bu araştırmanın doğruluğunu yetkili kaynaklara bakarak denetleme mesleki ödevi vardır ve bu ödev, başkalarının bu yolla yaptığı işe dayanan avukatlar bakımından da aynıdır. Mahkeme bu sorumluluğu stajyer avukatın işine dayanan avukatın sorumluluğundan farksız saymıştır. İki dosyadan birinde mahkemeye sunulan 45 atıftan 18'i var olmayan kararlara yapılmıştı ve avukat, avukat olmayan müvekkilinin yaptığı araştırmaya dayanmıştı. Mahkeme avukatın atıfların doğruluğu için müvekkiline dayanamayacağını belirtmiş ve düzenleyicilerin yayımladığı rehberlerin tek başına bunu önlemeye yetmediğini kaydetmiştir.³⁴ Stajyer benzetmesi, sorumluluğu yerinde bırakan Türk yardımcı kişi ve tevkil kurallarının ortak hukuktaki karşılığıdır (III.B). Rehberin tek başına yetmediği tespiti de V.B'nin öncülüdür: Mesleğin kendi rehberi davranışı değiştirmediyse, bir modele yazılmış kural da değiştirmez.

Kurumun avukatlar rehberi avukatı, hangi verilerin hangi amaçla işleneceğini son tahlilde belirleyen kişi olarak kural olarak veri sorumlusu sayar. Avukatın yanında çalışanları veri işleyen değil veri sorumlusunun kendi organizasyonunun parçası olarak görür, böylece onların işlemesi avukatın işlemesi olarak sonuç doğurur ve kendi sır saklama yükümlülükleri avukatı sorumluluktan kurtarmaz.³⁵ Rehber, kişisel veri içeren müvekkil dosyalarının üretken bir araca yüklenmesinin, sağlayıcı, sunucuları veya alt işleyenleri yurt dışındaysa yurt dışına aktarım sayılabileceğini, aracın kullanım koşullarının, gizlilik politikasının ve alt işleyen hükümlerinin incelenmesi gerektiğini ve yurt içindeki bir sağlayıcıya da Kanun'un 8. maddesine tabi bir aktarım yapılabileceğini belirtir. Güvenlik yükümlülüklerini ihlali tazminat doğurabilecek bir yan yükümlülük olarak okur ve üretken araçlar için maskeleme veya anonimleştirme, özel nitelikli verilerin dışarıda tutulmasını, amacın gerektirdiği asgari veriyi, aracın saklama, model eğitimi, insan incelemesi ve güvenlik politikalarının incelenmesini ve kurum ya da büro içi kuralların belirlenmesini ister.³⁶ Rehberin çalışanlara ilişkin yaklaşımı, büro içindeki ajanın yerine Türk hukukunun verdiği cevaptır. Avukatın organizasyonu içinde çalışan bir ajan da, bir sekreter gibi, veri işleyen değildir. Onun işlediğini avukat işler. Modeli kendi altyapısında çalıştıran dış sağlayıcı ise avukat adına hareket eden ayrı bir yapıdır ve onun tedbirlerinden avukat onunla birlikte sorumludur. Rehber bürolardan iç kurallar da yazmalarını ister. Dördüncü bölüm, kurala uyması gereken bir model olduğunda yazılı kuralın ne yaptığını sormaktadır.

C. Ampirik Araştırmalar

İki büyük sağlayıcının yapay zeka destekli hukuki araştırma araçlarının önceden kaydedilmiş ilk değerlendirmesi, sağlayıcıların halüsinasyondan kaçınma iddialarının abartılı olduğunu ve araçların her birinin yüzde 17 ile 33 arasında halüsinasyon ürettiğini bulmuştur.³⁷ Genel amaçlı modellere rastgele seçilmiş federal kararlar hakkında doğrudan ve doğrulanabilir sorular yöneltilen bir çalışma, modele göre yüzde 58 ile 88 arasında değişen halüsinasyon oranları, soruda yer alan yanlış hukuki öncülleri kabul edip üzerine inşa etme eğilimi ve sistematik bir aşırı özgüven saptamıştır: Modellerin güveni doğruluklarını aşmaktadır.³⁸ Ayrı bir araştırma alanı insanların otomatik tavsiyeye nasıl dayandığını, ajanların yazılı politikalara nasıl uyduğunu ve modellerin uzun girdileri nasıl kullandığını ölçer (IV).

Bu çalışmaya yöneltilebilecek en güçlü itiraz da bu literatürden gelir. Green, kamu algoritmalarının insan tarafından gözetimini öngören 41 politikayı incelemiş ve bunların insanların algoritmik kararları etkili biçimde denetleyebileceği yolunda sınanmamış bir varsayıma dayandığı, kanıtların bunu göstermediği ve bu politikaların sahte bir güvenlik duygusu yaratırken sağlayıcı ve kurumların algoritmik zararlardan hesap vermekten kaçmasına imkan verdiği sonucuna varmıştır. Önerisi insan gözetimi yerine kurumsal gözetimdir: Bir algoritmanın kullanılması ve onun için önerilen gözetim önce kanıtla gerekçelendirilmeli ve onaylanmalıdır.³⁹ Green genel olarak haklıysa avukatın onayı hukukun ona yüklediği yükümlülükleri taşıyamaz. V.C bu itiraza cevap vermektedir. Kısaca, Green'in kanıtları bir kişinin bir tavsiyeyi tarttığı karar desteğine ilişkindir, avukatın onayının ajanın işlemi hakkında tespit etmesi gerekenlerin büyük kısmı ise bir kayıtla karşılaştırılabilir.

D. Çalışmanın Ayrıldığı Nokta

Hukuk literatürü aracın hukuka uygun olup olmadığını ve metninin denetlenip denetlenmediğini sormaktadır. Ampirik literatür aracın ne kadar güvenilir olduğunu ve kullanıcının nasıl davrandığını sormaktadır. Hiçbiri araç yazmak yerine işlem yaptığında avukatın yükümlülüklerine ne olduğunu sormamakta, hiçbiri de 2025 ve 2026'da yeniden düzenlenen Türk yükümlülüklerini denetime ilişkin kanıtlar karşısında okumamaktadır. Bu çalışma ikisini birleştirmektedir. Türk kurallarını her yükümlülüğü avukatın her işleme verdiği onaya bağlayan kurallar olarak, ampirik bulguları da o onayın niteliğine ilişkin kanıt olarak okumaktadır. Bu okumada araştırmalar araç lehine veya aleyhine bir gerekçe değildir. Bir onayın, hukukun ona yüklediği yükümlülükleri taşıyabilmesi için neyi içermesi gerektiğinin kanıtıdır.

II. METİNDEN İŞLEME: AJANIN EKLEDİĞİ

Ajanın üç özelliği hukuk bakımından önemlidir. Birincisi okumasıdır. Ajan büro dışından gelen bir metni, karşı tarafın yazısını, bir elektronik tebligatı veya bir internet sayfasını talimatlarıyla aynı çalışma bağlamına alır. Dil modeli kendisine verilen talimatları ve incelemesi istenen malzemeyi tek bir metin akışı olarak işler, bu nedenle malzemeye talimat yerleştirilebilir. Bu saldırıya dolaylı komut enjeksiyonu adını veren çalışma, bu tür uygulamaların veri ile talimat arasındaki çizgiyi bulanıklaştırdığını tespit etmiş ve bir hukuk asistanının ortamını tam olarak tarif etmiştir: Talimat içeren e-postaları okuyabilen, kişisel verilere erişebilen ve buna göre e-posta gönderebilen asistanlar.⁴⁰ OWASP'ın üretken yapay zeka güvenlik projesi, yerleştirilen talimatların insan tarafından görülebilir veya okunabilir olmasının gerekmediğini ve kesin bir önleme yönteminin bulunup bulunmadığının belirsiz olduğunu ekler.⁴¹

İkincisi işlem yapmasıdır. Ajan bir dosyaya yazabilir, bir mesaj gönderebilir, bir formu doldurup sunabilir. OWASP bundan doğan riske aşırı yetki adını verir: Modelin hangi nedenle hatalı çalıştığından bağımsız olarak beklenmedik, belirsiz veya manipüle edilmiş çıktılara karşılık zarar verici işlemlerin yapılması. Riskin üç kök nedeni aşırı işlev, aşırı izin ve aşırı özerkliktir.⁴² Üçüncüsü rapor vermesidir. Ajan birçok adımdan sonra ne yaptığını anlatır ve bu anlatım da modelin çıktısıdır. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsünün (NIST) üretken yapay zeka profili, bu sistemlerin cevaplarını gerekçelendirdiğini iddia eden uydurma mantık veya atıflar üretebileceği ve cevap yanlış olduğunda bile cevaba nasıl ulaştıklarına ilişkin mantıksal adımlar sunabileceği uyarısında bulunur.⁴³ Hukuki sorularda ölçülen aşırı özgüven de (I.C) anlatımın kesinliğinin doğruluğunun ölçüsü olmadığını gösterir.

Türk hukuku altında çalışan bir büroda ajanın erişimi somuttur. Kanunun baroya kayıtlı her avukat için zorunlu kıldığı elektronik tebligat adresi, güvenli elektronik imzalı dilekçe kabul eden UYAP, kamu sicilleri ve müvekkilin kendi kanalları, ajanın bir adımının hukuki olguya dönüştüğü yerlerdir: tebliğ edilmiş sayılan bir tebligat, kaydedilmiş bir dilekçe, ulaşmış bir mesaj. Hukuk bakımından yazan model ile işlem yapan ajan arasındaki fark bir zamanlama farkıdır. Model yalnızca yazdığında risk biri metni kullandığında gerçekleşir. Ajan işlem yaptığında ise risk, kimse hiçbir şey okumadan bir işleme, işlem de bir hukuki olguya dönüşebilir.

III. TÜRK HUKUKU HER İŞLEMİ AVUKATA YÜKLER

A. Bir Kişinin İşlemleri Olarak Kanuni Tekel

Kanun kendi amacını açıkça söyler. Avukatlık kamu hizmeti ve serbest bir meslektir ve avukat yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmayı serbestçe temsil eder. Avukatlığın amacı hukuki münasebetlerin düzenlenmesini, her türlü hukuki mesele ve anlaşmazlığın adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesini ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her derecede yargı organları, hakemler ve resmi ve özel kişi, kurul ve kurumlar nezdinde sağlamaktır ve avukat bu amaçla hukuki bilgi ve tecrübelerini adalet hizmetine tahsis eder.⁴⁴ Bu hükümlerle birlikte okunduğunda m. 35 bir piyasayı korumaz. Hukukun mahkemelere ulaştığı işlemleri, bu kamu göreviyle sorumlu tutulabilecek bir kişiye özgüler.

Hüküm işlemleri sayar ve onları baroda yazılı bir kişiye verir. Araç bunların her birini hazırlayabilir, ama görevi taşıyamaz. Bürodan çıkan her mütalaa, dilekçe veya belge bu nedenle, onu ne hazırlamış olursa olsun, onaylayan avukatın işlemi olarak çıkar ve avukat araca işaret ederek bundan kurtulamaz. Çalışma bu noktada kanuni tekelin aracı dışlamadığı konusunda Bilgin'e katılmakta ve tersini eklemektedir: Tekel aracı dışlamadığı içindir ki aracın işlemini avukata bağlar.

Karşı görüş, dilekçe taslağı hazırlayan bir ajanın kendi başına tekel kapsamındaki bir işi yaptığını ve m. 63'ün baro levhasında yazılı olmayanlara “şahıslarına ait olmıyan dava evrakını düzenliyemez” diyerek bunu yasakladığını ileri sürebilir.⁴⁵ Bu okuma hazırlığı ifayla karıştırır. Madde 63 başkası adına iş gören kişilere yöneliktir ve bir sistem kişi değildir. Sistemin hazırladığını avukat onayladığında belge avukatındır ve tekele uyulmuştur. Hiçbir avukat onaylamadığında işlem bir avukat işlemi değildir ve tekel sorunu o hizmeti sunan bakımından doğar. Bu ikinci durum çalışmanın konusu dışındadır.

B. Özen, Bizzat İfa ve Basiretli Avukat Ölçütü

Avukatlık Kanunu m. 34, avukatları yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde “özen, doğruluk ve onur içinde” yerine getirmekle, avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene uygun davranmakla ve TBB'nin meslek kurallarına uymakla yükümlü kılar.⁴⁶ Genel vekalet hukuku aynı yükümlülüğü özel hukuk terimleriyle ifade eder ve burada en çok önem taşıyan bir yükümlülük ekler. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 506. maddesine göre vekil vekalet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür ve işi ancak kendisine yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hallerde başkasına yaptırabilir. Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütür ve özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır.⁴⁷

Yargıtay bu hükümleri avukatlara kendine özgü bir ölçütle uygular. 3. Hukuk Dairesi 22.01.2026 tarihli kararında Av.K. m. 34'ün, avukatlık mesleğinin bir kamu hizmeti olması nedeniyle, TBK m. 506/2'deki vekilin özen borcuna göre “çok daha kapsamlı ve özel bir düzenlemedir” diye nitelendirmiştir. Daireye göre avukatın kanuni süre içinde yapılması gereken işleri, dava açmayı veya kanun yoluna başvurmayı tedbirsizlik sonucu süresinde yapmaması özen borcunu gereği gibi ifa etmediğini ve kusurlu olduğunu gösterir, sorumluluk için ayrıca kusura bağlı bir zarar gerekir. O davada bir idare mahkemesi kararı avukata elektronik yolla tebliğ edilmiş, avukat kararı müvekkile mesajla iletmiş, ancak otuz günlük kanun yolu süresini ve bunun ne kadarının kaldığını bildirmemiş ve kanun yoluna başvurulup başvurulmayacağına ilişkin bir cevap almadan işi bırakmıştı. Daire kusur tespitini onamış, avukatın temyizini reddetmiş ve kanun yoluna başvurulsaydı sonucun ne olacağının delillerle belirlenmesi için dosyayı bozmuştur.⁴⁸ Aynı Daire 09.06.2026 tarihli ve başka türden bir mesleki vekalete ilişkin kararında, “Mesleki iş gören vekil özenle davranmak zorunda olup, en hafif kusurundan bile sorumludur.” genel kuralını tekrarlamıştır.⁴⁹

İki karşı görüş, iş bir araçla görüldüğünde bu ölçütü hafifletmek ister. Birincisi TBK m. 507'ye dayanır: Vekil işi yetkisi içinde başkasına gördürdüğünde yalnızca üçüncü kişinin seçiminde ve talimat verilmesinde gereken özeni göstermekle yükümlüdür.⁵⁰ Bu görüşe göre müvekkilin araç kullanımına izin verdiği avukat yalnızca iyi bir araç seçmekten ve ona iyi talimat vermekten sorumludur. Görüş üç nedenle yerinde değildir. Madde 507, vekalet verenin haklarını doğrudan ileri sürebileceği bir üçüncü kişiyi öngörür ve bir araç böyle bir kişi olamaz. Avukatlık Kanunu, yerine geçen kişi bir avukat olduğunda bile hafifletilmiş ölçütü avukatlar bakımından bertaraf eder: Vekaletnamede tevkil yetkisi varsa avukat işi başka bir avukata takip ettirebilir, ama bu hallerde müvekkile karşı sorumluluğu devam eder ve diğer avukatın kusurlarından ve meydana getirdiği zarardan “hem şahsen hem de diğer avukatla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur”.⁵¹ Tekel kapsamındaki işleri yapabilen bir baro üyesinin işi devralması avukatı kurtarmıyorsa, o işleri yapamayan bir araç hiç kurtarmaz. Araç esasen bir ikame de değildir. TBK m. 506/1'in istediği bizzat ifanın aracıdır.

İkinci görüş aracı, Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum'un aktardığı ilk görüş gibi, TBK m. 116 anlamında yardımcı kişi sayar. Borçlu borcun ifasını birlikte yaşadığı kişiler ya da yanında çalışanlar gibi yardımcılarına kanuna uygun surette bırakmış olsa bile onların işi yürüttükleri sırada diğer tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür. Bu sorumluluk önceden yapılan bir anlaşmayla kaldırılabilir, ancak uzmanlık gerektiren bir hizmet, meslek veya sanat ancak kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütülebiliyorsa bu yoldaki anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.⁵² Yargıtay kuralı mesleki vekaletlere uygular: 3. Hukuk Dairesi 15.05.2024'te hastanenin istihdam ettiği personelin tıbbi vekaletin ifasında yardımcı kişi olduğunu ve hastanenin onların kusurlu ifasından m. 116 uyarınca sorumlu olduğunu kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır.⁵³ Bu görüşe göre de avukat tam olarak sorumludur ve sorumsuzluk anlaşması hükümsüzdür. Sorumsuzluk anlaşmalarına ilişkin genel kural vekalet sözleşmeleri bakımından belirleyici noktayı ekler: Ağır kusurdan sorumsuzluk anlaşması kesin olarak hükümsüzdür ve uzmanlık gerektiren bir meslek ancak izinle yürütülebiliyorsa, “borçlunun hafif kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür”.⁵⁴ Müvekkilin avukatın araçlarının hata yapabileceğini kabul ederek avukatı bundan doğacak sonuçlardan kurtardığı bir hüküm riski müvekkile aktaramaz. Türk hukuku ABA'nın yorumla vardığı, vekalet sözleşmesine eklenen kalıp hükümlerin yetmediği sonucuna kanunla varmaktadır.

Ruhsatla yürütülen bir başka meslek, kanun koyucunun bu konudaki görüşünü açık terimlerle gösterir. Noterlik işlerini kamu hizmeti sayan Noterlik Kanunu'na göre noterler, iş stajyer, katip ve katip adaylarınca yapılmış olsa bile bir işin yapılmamasından veya hatalı yahut eksik yapılmasından dolayı zarar görenlere karşı sorumludur ve onlara rücu edebilir.⁵⁵ Avukatlık Kanunu'nda bu ifadede bir hüküm yoktur, ama m. 34 ve 171 ile TBK aynı sonuca götürür. Araç hangi kategoriye konulursa konulsun ölçüt, büroyu terk eden işleme uygulanan basiretli avukat davranışıdır.

C. 7571 Sayılı Kanun'dan Sonra Disiplin Listesi

Anayasa Mahkemesinin 06.03.2025 tarihli kararı, bir kınama cezasına karşı açılan davaya bakan Ankara 20. İdare Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine verilmiştir. Mahkeme eczacılık, mühendislik ve mimarlık, veteriner hekimlik ve noterlik meslek kanunlarına ilişkin kararlarını izleyerek oybirliğiyle, disiplin eylemlerini ve yaptırımları aralarında yeterli bir bağ kurmadan sayan ve yaptırımın seçimini eylemin niteliğine bırakan bir kanunun muhataplarına yeterli bir hukuki güvence vermediğine ve eylem ile yaptırım arasında adil dengeyi sağlayacak bir mekanizma bırakmadığına hükmetmiştir. Mahkeme 134 ve 135. maddeleri Anayasa'nın 2. maddesine aykırı bularak iptal etmiş ve doğacak boşluğun kamu yararını zedeleyeceği gerekçesiyle iptalin yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir.⁵⁶ 7571 sayılı Kanun'a dönüşen teklifin gerekçesi amacı aynı terimlerle açıklar: İptalin bırakacağı boşluğu doldurmak, uygulamadaki belirsizliği gidermek ve yaptırımları ve her birini gerektiren eylemleri ayrı ayrı düzenleyerek disiplin suçları ile yaptırımlar arasında yeterli bağı kurmak, böylece eylem ile yaptırım arasında adil denge kurulmasını ve kanunilik ilkesinin karşılanmasını sağlamak. Gerekçe, sayılanlara nitelik ve ağırlık bakımından benzer eylemleri kapsayan bentlerin bu eylemlerin cezasız kalmasını önlemek, m. 136'daki tekerrür kurallarının da yaptırımların caydırıcılığını güçlendirmek ve onları hakkaniyete uygun uygulamak amacını taşıdığını ekler.⁵⁷

Madde 134 bugün her disiplin cezasını avukatlık onur ve unvanına, savunma hakkının kutsallığının gerektirdiği saygı ve güvene veya özen ve doğruluk yükümlülüklerine uymayan hal ve hareketlere dayandırır, m. 135 de her yaptırımı bir eylem listesine bağlar.⁵⁸ Bentlerin birkaçı bir ajanın tipik hatalarını uydurma bir atıftan daha iyi tarif eder. “Dosya tutmamak veya dosya saklama yükümlülüğünü ihlal etmek” uyarma cezasını gerektirir. Avukatlık görevi dolayısıyla öğrenilen hususları açığa vurmak, “Kanunun tanıdığı bir hakkın kullanımını bertaraf edecek şekilde davanın veya işin safhaları hakkında müvekkiline bilgi vermemek” ve “Takip ettiği işlerde özen yükümlülüğünü ihlal ederek hak kaybına sebebiyet vermek” kınama cezasını gerektirir.⁵⁹ Okunup gereği yapılmayan bir elektronik tebligat, yanlış günden başlatılan bir süre, bir karardan haberdar edilmeyen bir müvekkil veya bir sırrı yanlış adrese taşıyan bir mesaj, tebligatı bir sistem okuduğu, günleri bir sistem saydığı veya mesajı bir sistem yazdığı için mazur sayılmaz. Ajanın hazırladığı, sunduğu veya gönderdiği her şey avukatın tutması gereken dosyanın parçasıdır.

Karşı görüş, bir aracın iyi niyetle yaptığı hatanın avukatın kusurlu davranışı olmadığını ve disiplinin kusur gerektirdiğini ileri sürebilir. Disiplin kusur gerektirir, ama kusur bu görüşün aradığı yerde değildir. Kusur onaydadır: denetlenmemiş bir işlemi onaylamakta veya yakalaması gerekeni yakalayamayacak biçimde kurulmuş bir denetimde. Madde 135/2-m hak kaybına yol açan bir özen ihlaliyle gerçekleşir ve Yargıtay sürelerin işlediği yerde özenin neyi gerektirdiğini söylemiştir. Anayasa Mahkemesinin istediği belirlilik avukatın lehine de işler. Ajanın tipik olarak yol açtığı hatalar adıyla sayılan bentlere girdiğinden, bunlar için verilecek bir yaptırımın, Mahkemenin uyguladığı öngörülebilirlik ölçütüyle bağdaşıp bağdaşmadığı açık bir soru olarak kalan benzer eylem bentlerine dayanmasına gerek yoktur.

D. Süreler, Tebliğ Edilmiş Sayılma ve Hak Kaybı

Türk usul hukuku sürelerin başladığı anı tebligatı kimin okuduğunu hesaba katmayan kurallarla belirler. Baro levhasına yazılı avukatlara elektronik yolla tebligat zorunludur ve “Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.”⁶⁰ UYAP'ta güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, belgeler hazırlanıp gönderilebilir ve elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre günün bitiminde sona erer.⁶¹ Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu kuralları 26.02.2025 tarihli kararında uygulamıştır. Kurul, “süresinde bir işlem yapılmadığında hak kaybı olacağından süreler konusunda dikkatli olunmalıdır” diyerek UYAP'ta işlem süresinin 23:59:59'da sona erdiğini ve kanun yolu harcının süresinde yatırılmasının yetmediğini, dilekçenin kendisinin süresi içinde sisteme kaydedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Aynı kararda sistemin bir belge üzerindeki her işlemi, oluşturulmasını, düzenlenmesini, imzalanmasını, açılmasını, okunmasını ve yazdırılmasını, işlemi yapanın adı, unvanı ve birimi, işlemin türü, tarihi ve saatiyle kaydettiğini anlatmıştır.⁶² 12. Hukuk Dairesi de 13.03.2024 tarihli kararında kanun yolu süresini avukata elektronik tebliğden sonraki beşinci günden başlatmış ve hem eski hale getirme talebini hem kanun yolu başvurusunu reddetmiştir.⁶³

Kaçırılan bir süre bakımından eski hale getirme, ancak elde olmayan sebeplerle işlemi süresinde yapamayan kişiye ve engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde istenmek kaydıyla tanınır.⁶⁴ 2. Hukuk Dairesi 13.12.2023'te, avukatın bürosu Şubat 2023 depremlerinde hasar gördüğü için, olağanüstü hal kapsamında yargı alanına ilişkin tedbirleri düzenleyen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesini uygulayarak bu talebi kabul etmiştir.⁶⁵ Kural, tarafın alanı dışında kalan bir engelin riskini karşı tarafa ve mahkemeye yükler. Avukatın kendi çalışma araçlarının riskini onlara yüklemez. Karşı görüş bir teknik sistemin arızasını elde olmayan bir engel sayabilir. Kuralın çizdiği ayrım buna cevap verir. Mahkemenin kendi sisteminin arızası avukatın alanı dışındadır. Avukatın tebligatları okumak veya süreleri saymak için seçtiği ajanın hatası ise, büro personelinin bir hatası gibi onun alanı içindedir ve hak kaybı yerinde kalır.

E. Mahkemeye Karşı Yükümlülükler

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 29 tarafların dürüstlük kuralına uygun davranmasını ve “davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun bir biçimde” yapmasını ister, m. 33 de hakimin Türk hukukunu resen uyguladığını öngörür.⁶⁶ Mahkeme hukuku kendisi bulmak zorundadır ve var olmayan bir karar kimseyi bağlamaz. Bu kural hükmü korur, müvekkili korumaz: Var olmayan bir karara dayanan dilekçe taşımak için yazıldığı argümanı yitirmiş, mahkemenin onu imzalayan avukata duyduğu güveni de harcamıştır. Kanun'un vekile yönelik kendi yaptırımı olan m. 329/2'deki disiplin para cezası kötü niyete ve hiçbir hakkı olmadığı halde dava açılmasına bağlıdır. İyi niyetli bir hata bu eşiğe ulaşmaz, tıpkı İngiliz Divisional Court'un mahkemeye saygısızlık için malzemenin yanlışlığı konusunda salt ihmalin yetmediğini kabul etmesi gibi.⁶⁷ Doğrulama yükümlülüğü bu nedenle mahkemenin tepkisinden değil m. 34'ten gelir. Soru Türk mahkeme dosyalarına da girmiştir. İstinaf aşamasında 14.07.2026'da karara bağlanan bir uyuşmazlıkta davalı cevaplarında davacının dilekçesinin bir yapay zeka motoruyla yazıldığını ve var olmayan bir Anayasa Mahkemesi kararına dayandığını ileri sürmüş, ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi uyuşmazlığı görev yönünden çözmüş ve hiçbiri bu iddia hakkında hüküm kurmamıştır.⁶⁸

F. Meslek Sırrı ve Veri Güvenliği

Av.K. m. 36/1 avukatların kendilerine tevdi edilen veya görevleri dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa vurmalarını yasaklar, m. 36/2 bu konulardaki tanıklıklarını müvekkilin rızasına bağlar ve rıza olsa bile çekinme imkanı tanır, m. 135/2-b de açığa vurmayı bugün kınama cezasıyla karşılar.⁶⁹ TBB Meslek Kuralları'nın 37/b maddesi avukattan yardımcılarının, stajyerlerinin ve çalışanlarının meslek sırrına aykırı davranmalarını önleyecek tedbirleri almasını ister.⁷⁰ Kural kişilerden söz eder, ama amacı avukatın kendi adına çalıştırdığı her şeye uzanır.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ajana doğrudan dokunan yükümlülükler ekler. Madde 12/1 veri sorumlusunu hukuka aykırı işlemeyi ve erişimi önlemek ve verilerin muhafazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik “gerekli her türlü teknik ve idari tedbirleri” almakla yükümlü kılar. Madde 12/2 veriler veri sorumlusu adına başka bir kişi tarafından işlendiğinde bu tedbirlerden onunla birlikte müştereken sorumlu tutar, m. 12/3 kendi kurumunda Kanun'un uygulanmasını sağlamak için gerekli denetimleri yapmasını veya yaptırmasını ister. Madde 12/5 ise işlenen verilerin kanuni olmayan yollarla başkalarınca elde edilmesi halinde veri sorumlusunun bu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirmesini öngörür.⁷¹ Kurumun gerekçeli kanun yayını m. 12/2'deki müşterek sorumluluğu kayıtları bir muhasebe firmasınca tutulan bir şirket örneğiyle açıklar ve bildirim yükümlülüğünün amacını, ihlalden etkilenenler için olumsuz sonuçları önlemek veya en aza indirmek üzere en kısa sürede tedbir alınmasına imkan vermek olarak açıklayan 24.01.2019 tarihli Kurul kararını aktarır. Kurul en kısa süreyi, veri sorumlusunun ihlali öğrendiği andan itibaren 72 saat olarak yorumlar.⁷² Kanun'un genel ilkeleri de kişisel verilerin “Doğru ve gerektiğinde güncel” olmasını ister ve bu ilke modellerin uydurma olguları güvenle ifade ettiği bulgusuyla buluşur.⁷³

Bu kuralların ajan bakımından dört sonucu vardır. Ajanın ulaşabildiği her şey avukatın tedbirlerinin çevresi içindedir. Modeli çalıştıran sağlayıcı veri işleyendir ve onun tedbirlerinden avukat onunla birlikte sorumludur. Ajanın yaptıkları, Kanun'un avukattan kendi organizasyonunda istediği denetimin konusudur ve işlemlerinin kaydı bu denetimin malzemesidir. Yerleştirilmiş talimatlarla bürodan dışarı çıkarılan veri de Kanun'un avukattan, Kurulun yorumuna göre 72 saat içinde, bildirmesini istediği bir ihlaldir.

G. Yurt Dışına Aktarım

Yeterlilik kararı bulunmadığında KVKK m. 9/4, 2024'teki değişiklikten sonra, yurt dışına aktarımı ancak 5 ve 6. maddelerdeki işleme şartlarından birinin varlığına, ilgili kişinin aktarımın yapılacağı ülkede de haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkanına ve sayılan uygun güvencelerden birinin sağlanmasına bağlar. Güvencelerden biri Kurulca ilan edilen standart sözleşmedir ve imzadan itibaren beş iş günü içinde Kuruma bildirilmelidir (m. 9/5). Ne yeterlilik kararı ne de güvence varsa veri ancak m. 9/6'daki istisnalar uyarınca ve “arızi olmak kaydıyla” aktarılabilir.⁷⁴ 2024 değişikliğinin gerekçesi amacını açıklar. Önceki metin döneminde yurt dışına aktarım uygulamada her ilgili kişinin açık rızasına bağlı hale gelmiş, Kurula “sekseni aşkın taahhütname başvurusu yapılmış olup, bunlardan çok azına izin” verilmiş ve bu durum hemen her şirket ve kişinin kullandığı, sunucuları yurt dışında bulunan bulut tabanlı yazılım ve uygulamaların hukuka uygun kullanımını neredeyse imkansız hale getirmiştir. Değişiklik Genel Veri Koruma Tüzüğü örnek alınarak güvenceler getirmiş ve altıncı fıkradaki istisnaları “tek veya birkaç sefer ve süreklilik taşımayacak şekilde” yapılacak aktarımlar için öngörmüştür.⁷⁵ Uygulama yönetmeliği de yalnızca “Düzenli olmayan, tek veya birkaç sefer gerçekleşen, süreklilik arz etmeyen ve olağan faaliyet akışı içinde bulunmayan aktarımlar”ı arızi sayar.⁷⁶

Her adımında müvekkil malzemesini yurt dışında barındırılan bir modele gönderen ajan, olağan faaliyet akışının ta kendisidir. Karşı görüş, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu aktarıma ilişkin m. 9/6-d istisnasına dayanarak bir davanın yürütülmesi için yapılan her aktarımın bu istisnaya girdiğini ileri sürebilir. Metin ve gerekçe buna cevap verir: İstisna yalnızca arızi aktarım için kullanılabilir ve kanun koyucu dördüncü fıkradaki güvenceleri, yabancı hizmetlerin sürekli kullanımının bir istisnaya değil o güvencelere dayanarak hukuka uygun olabilmesi için getirmiştir. Kurumun avukatlar rehberi de müvekkil dosyalarının bu araçlara yüklenmesini olası bir yurt dışına aktarım olarak ele almakta ve I.B'de anlatılan güvenceleri ve güvenlik tedbirlerini istemektedir.⁷⁷ Hukuk böylece avukattan kural yazmasını bekler. Sıradaki soru, kurala uyması gereken bir model olduğunda yazılı kuralın ne yaptığıdır.

IV. YAZILI KURALLAR ALTINDA ÇALIŞMAYA İLİŞKİN ARAŞTIRMALAR

A. Yazılı Kurala Uyum Bir Olasılık Meselesidir

Haziran 2024'te yayımlanan τ-bench ölçüm setinde ajanlara talimat olarak bir alan politikası verilmiş ve benzetilmiş müşteri hizmetleri görevlerinde başarıları ölçülmüştür. Denenen en iyi ajan perakende görevlerinin ortalama yüzde 60'ından fazlasında başarılı olmuş, ancak aynı görevi sekiz denemenin hepsinde başarma olasılığı yüzde 25'in altına düşmüştür. Yazarların elle incelediği başarısızlıkların dörtte biri ajanın alanın kurallarını uygulamadığı yanlış kararlardır ve politika talimatlardan tamamen çıkarıldığında perakende alanındaki başarı yalnızca yüzde 61,2'den 56,8'e düşmüştür. Yazarlar bunu ajanların politika belgelerinden mümkün olan ölçüde yararlanmıyor olabileceğinin işareti olarak okumuştur.⁷⁸ Ayrı bir araştırma, modellerin başarısının ilgili bilgi girdinin başında veya sonunda olduğunda en yüksek olduğunu ve açıkça uzun bağlam için tasarlanmış modellerde bile bilginin uzun girdinin ortasında bulunması halinde belirgin biçimde düştüğünü saptamıştır.⁷⁹ Bir dosyanın yüzlerce sayfası arasına konulmuş bir kural, modelin dikkati için o sayfalarla yarışır. Oranlar ölçülen sistemlere aittir, ama ortaya koydukları özellik yönteme aittir: Modele metin olarak verilen kural pek çok girdiden biridir ve ona uyulması bir olasılık meselesidir. Güvenlik literatürü sonucu açıkça çıkarır: Bir işleme izin verilip verilmediğine modelin karar vermesine dayanmak yerine yetkilendirme sonraki sistemlerde uygulanmalıdır.⁸⁰ Talimat ajana ne yapması gerektiğini söyler. Müvekkile bir şeyin yapılmayacağı güvencesini veren o olamaz.

B. Ajanın Anlatımı Bir İddiadır

τ-bench'in yazarları ajanlarına başarılı olup olmadıklarını sormamış, görüşmenin sonundaki veritabanı durumunu hedeflenen durumla karşılaştırmışlardır.⁸¹ Hukuk bakımından bu nokta eskidir. Bir işlemin yapılıp yapılmadığını işlemin kaydı gösterir, onun anlatımı göstermez. Ajanın dilekçeyi sunduğu, mesajı gönderdiği veya bir hususu denetlediği yolundaki raporu modelin bir başka çıktısıdır ve NIST'in bilinen bir hata olarak tarif ettiği uydurma gerekçeye ve hukuki sorularda ölçülen aşırı özgüvene açıktır. Türk usul hukuku böyle bir raporun sınanacağı kaydı zaten sağlar: UYAP bir belge üzerindeki her işlemi işlemi yapan kişi, işlemin türü ve saatiyle kaydeder ve Hukuk Genel Kurulu bir kanun yolu başvurusunun süresinde olup olmadığını kimsenin anlatımına değil bu kayda göre belirlemiştir.⁸²

C. Malzemeye Gömülü Talimatlar

Dolaylı enjeksiyon araştırması ve OWASP listesi, dışarıdan gelen bir belgenin ajanı yönlendiren talimatlar taşıyabileceğini ve bu talimatların bir insana görünür olması gerekmediğini göstermektedir.⁸³ Karşı tarafın yazısı, karşı tarafın sözleşme taslağı veya internette bulunan bir sayfa bu nedenle incelenecek bir malzemedir, hiçbir zaman bir talimat kaynağı değildir. Av.K. m. 36'daki yükümlülük ve KVKK m. 12'deki güvenlik tedbirleri, okuyan bir makineyle burada buluşur.

D. Güvenlik Tedbiri Olarak Ajanın Kapsamı

OWASP'ın aşırı yetkiye karşı önerdiği tedbirler ajanın işlevlerini ve izinlerini en aza indirmek ve yüksek etkili işlemler için insan onayı aramaktır. Kendi örneği, yalnızca okuması gerekirken gönderme imkanı da veren bir araçla donatılmış bir e-posta asistanı ve onu kullanıcının hassas e-postalarını bir saldırgana iletmeye yönelten yerleştirilmiş bir mesajdır. Saydığı çareler yalnızca okuyan bir araç, yalnızca okuma izni ve modelin hazırladığı her e-postanın kullanıcı tarafından elle incelenip gönderilmesidir.⁸⁴ Bir avukat bakımından ajanın erişimi bu nedenle KVKK m. 12'nin istediği teknik ve idari tedbirlerin bir parçasıdır.

E. Otomasyon Yanlılığı ve Sistemin Güvenilirliği

Otomasyon yanlılığı otomatik tavsiyeye aşırı güvenme eğilimidir. Journal of the American Medical Informatics Association'da yayımlanan sistematik derleme 13.821 çalışmayı taramış ve 74'ünü incelemeye almıştır. Sağlık alanındaki dört çalışmanın birleştirilmesinde karar destek sisteminin hatalı tavsiyesi, sistemsiz kontrol gruplarına göre yanlış karar olasılığını artırmıştır (risk oranı 1,26, yüzde 95 güven aralığı 1,11 ile 1,44). Gevşeklik sistem yüksek ama kusursuz olmayan güvenilirlikte olduğunda artmış, iş yükü, görevin karmaşıklığı ve zaman baskısı güveni yükseltmiştir. Bunu azaltan etkenler arasında kullanıcının kendi hesap verme duygusu, eğitim ve tavsiye yerine bilgi sunan sistemler yer almıştır.⁸⁵ NIST aynı riski üretken yapay zeka için adlandırır: Teknolojinin karmaşıklığı ve artan güvenilirliği nedeniyle insanlar zamanla bu sistemlere aşırı güvenebilir.⁸⁶ Green'in araştırma taraması uzmanlar dahil insanların otomatik sistemlere boyun eğip kendi incelemelerini azalttığını, otomasyon yanlılığının sistem uyarı vermediği için harekete geçmeme biçiminde ihmal ve aksi yöndeki kanıtlara rağmen yanlış tavsiyeyi izleme biçiminde icra hataları doğurduğunu, eğitimden ve sistemi doğrulama yolundaki açık talimatlardan sonra da sürdüğünü ve bir sistemin çıktısına ilişkin açıklamaların çıktı yanlış olsa bile ona duyulan güveni artırabildiğini ekler.⁸⁷ Bulgu sezgiye ters düşer. Denetim tam da ajan güvenilecek kadar iyi hale geldiğinde en zayıftır ve ticari hukuki araştırma araçlarında ölçülen yüzde 17 ile 33 arasındaki hata oranı, sorguların önemli bir kısmında yanılırken güven davet edecek kadar güvenilir bir araç bırakır.

V. SORUMLULUĞUN BAĞLANDIĞI AN OLARAK ONAY

A. Hukuki Bir Olgu Olarak Onay

Türk hukuku onayı zaten hukuki bir olgu olarak ele alır. Güvenli elektronik imza münhasıran imza sahibine bağlı olan, imza sahibinin tasarrufundaki imza oluşturma aracıyla oluşturulan, nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğini tespit eden ve imzalanmış veride sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitini sağlayan imzadır ve “elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur”.⁸⁸ HMK böyle bir imzayla elektronik ortamda dava açılmasına ve belge hazırlanıp gönderilmesine izin verir ve UYAP kimin neyi ne zaman yaptığını kaydeder.⁸⁹ Bir dilekçe mahkemenin sistemine girdiğinde hukuk onu imzalayanın işlemi olarak görür. Bu yapıda hiçbir şey metni neyin hazırladığını sormaz, her şey işlemi imza sahibine bağlar.

Avrupa hukuku insan incelemesinin kendisine hukuki sonuç bağlamaya başlamıştır. 02.08.2026'dan beri uygulanan AB Yapay Zeka Tüzüğü'nün 50(4) maddesine göre kamuyu kamu yararını ilgilendiren konularda bilgilendirmek için yapay zekayla üretilmiş metin yayımlayan kullanıcı bunu açıklamalıdır, ancak içerik bir insan incelemesinden veya editoryal denetimden geçmişse ve bir gerçek veya tüzel kişi yayının editoryal sorumluluğunu taşıyorsa bu yükümlülük yoktur.⁹⁰ Yüksek riskli sistemler için 14(4)(b) maddesi, sistemi gözetenlerin çıktıya otomatik olarak dayanma veya aşırı dayanma eğiliminin farkında kalabilmelerini ister ve olguyu kanun metninde adıyla anar: otomasyon yanlılığı.⁹¹ En ağır durum olan uzaktan biyometrik tanımlama için 14(5) maddesi daha ileri gider ve, kolluk, göç, sınır kontrolü ve sığınma alanında Birlik veya ulusal hukukun bu şartı orantısız saydığı haller saklı kalmak kaydıyla, bir tanımlamaya dayanarak işlem veya karar alınmasını gerekli yetkinlik, eğitim ve yetkiye sahip en az iki gerçek kişinin ayrı ayrı doğrulamasına ve onaylamasına bağlar.⁹² Risk en yüksek olduğunda Avrupa kanun koyucusu tek bir incelemeyi yeterli görmemiştir. Bu yüksek risk yükümlülükleri Ek III sistemlerine ancak 02.12.2027'den itibaren uygulanır ve avukatların ajanlarının çoğuna uzanmaz (I.A.4). Avukatlık hukukunun böyle bir kanuna ihtiyacı yoktur. İmza ve onay bir metni her zaman avukatın metni yapan olgular olmuştur. Dördüncü bölümdeki araştırmalar, bu olgunun bir tıklamadan fazlası olması gerektiğinin gerekçesidir.

B. Rehber Değil Tedbir

Divisional Court, 06.06.2025 tarihli kararında, avukatların mahkemeye karşı yükümlülüklerini uygulama yetkisi kapsamında birlikte ele aldığı iki dosyada, serbestçe erişilebilen üretken yapay zeka araçlarının güvenilir hukuki araştırma yapabilecek durumda olmadığını, bunları kullananların araştırmanın doğruluğunu yetkili kaynaklarla denetleme mesleki ödevi bulunduğunu ve meslekte yöneticilik sorumluluğu taşıyanların artık pratik ve etkili tedbirler alması gerektiğini belirtmiş, sonraki duruşmalarda bu sorumlulukların yerine getirilip getirilmediğini soracağını eklemiştir.⁹³ Mahkeme olağanüstü haller dışında yalnızca kamuya açık bir kınamanın yeterli bir karşılık olmayacağı uyarısında bulunmuş ve düzenleyicilerin rehberinin tek başına yetersiz kaldığını kaydetmiştir.⁹⁴ Türk hukuku aynı yere kendi yoluyla ulaşır. Kurum bürolardan bu araçlara ilişkin iç kurallar ister, Meslek Kuralları'nın 37/b maddesi avukattan yönetiminde çalışanlar üzerinde tedbir ister, KVKK m. 12 de veri sorumlusunun kendi süreç ve risk analiziyle belirlenen ve kendi organizasyonunda denetlenen idari ve teknik tedbirler ister.⁹⁵ Dördüncü bölümün bulgularıyla birlikte okunduğunda bu metinler tek bir sonuca işaret eder. Ajan için yazılmış bir kural rehberdir, tedbir ise ajan ne yaparsa yapsın işleyen bir şeydir. Yükümlülük ikincisiyle yerine getirilir.

C. Araştırmaların Denetimden İstediği

Otomasyon yanlılığı araştırması bir denetimi neyin zayıflattığını ve neyin güçlendirdiğini adlandırır. İş yükü, görevin karmaşıklığı ve zaman baskısı sisteme dayanmayı artırır, denetleyenin kendi hesap verme duygusu ve tavsiye yerine bilgi sunan sistemler azaltır.⁹⁶ Madde 34 bu hesap verme sorumluluğunu avukata adıyla yükler. Meslek Kuralları eski ifadesi yeni bir sonuç kazanan bir kural ekler: Avukat zamanının ve yeteneğinin yetmeyeceği işi kabul etmez.⁹⁷ Araştırmalarla birlikte okunduğunda bu kural, avukatın denetleyebileceğinden fazla iş almasına imkan veren bir ajanın kapasite eklemediği, denetimi ve onunla birlikte onayın dayanağını ortadan kaldırdığı anlamına gelir.

Green'in itirazı burada karşılanmalıdır. İnsanlar algoritmaları denetleyemiyorsa onay avukatın yükümlülüklerini taşıyamaz ve onun yerine kurumsal gözetim konulmalıdır.⁹⁸ Üç cevap verilebilir. Birincisi denetimin konusuna ilişkindir. Green'in kanıtları bir kişinin, karşılaştırılacak bir kaydı olmayan bir soru hakkındaki tavsiyeyi tarttığı karar desteğine ilişkindir: bir risk puanı, bir tahmin, bir eşleşme. Avukatın onayının ajanın işlemi hakkında tespit etmesi gerekenlerin büyük kısmı ise başka türdendir. Atıf yapılan karar var mı ve iddia edileni söylüyor mu, süre tebliğ edilmiş sayılma tarihinden mi başlatıldı, dilekçe kaydedildi mi, mesaj doğru adrese gitti mi: Bunlar kaydı olan sorulardır ve işlemi kayıtla karşılaştıran bir denetim, denetleyenin bir tavsiyenin çekimine direnmesine bağlı değildir. Derleme literatürünün tavsiye yerine bilgi sunan sistemlerin dayanmayı azalttığı bulgusu da aynı yönü gösterir. İkincisi yargı gerektiren işlemlere, verilecek tavsiyeye veya izlenecek stratejiye ilişkindir. Orada Green'in uyarısı geçerlidir ve hukukun cevabı onayı bırakmak değil, işlemi ajana vermemektir. Madde 35'in bu işlemleri bir kişiye özgülemesinin ve ABA'nın tavsiyeyi veya müzakereyi araca bırakmayı yasaklamasının anlamı budur.⁹⁹ Üçüncüsü Green'in kendi önerisine ilişkindir. Sistem benimsenmeden önce kullanımın ve gözetimin kanıta dayalı olarak gerekçelendirilmesi, Türk hukukunun veri sorumlusunun kendi risk analiziyle belirlenen ve kendi organizasyonunda denetlenen teknik ve idari tedbirler biçiminde zaten istediğine yakındır. Bu noktada itiraz ile bu çalışmanın görüşü birleşir.

Hukuk bir büronun denetimine bu biçimi nasıl vereceğini öngörmez. Denetimin gerçek olmasını ister ve araştırmalar bir denetimin ancak güvenilir bir makinenin çekimine direnecek biçimde kurulduğunda gerçek olduğunu gösterir. Çalışma burada doğrulamayı sonradan yapılan bir metin denetimi olarak gören rehberlerden ayrılır: Araç işlem yapıyorsa denetim işlemden önce gelir, konusu da yalnızca sözcükler değil işlemin kendisidir.

SONUÇ

Çalışmanın araştırma sorusu, bir yapay zeka sistemi avukatın işinde işlem yaptığında Türk hukukundaki yükümlülüklerin işlemle birlikte makineye geçip geçmediği ve otomasyona dayanmaya ilişkin araştırmaların bu yükümlülüklerin bağlandığı an bakımından ne ifade ettiğiydi. Yükümlülükler geçmez. Madde 35 hukukun mahkemelere ulaştığı işlemleri bir kişiye özgüler, araç onları hazırlayabilir ama yapamaz. Yargıtay'ın avukatlık bir kamu hizmeti olduğu için genel vekalet hukukundan daha sıkı okuduğu m. 34, bürodan çıkan her işlemi basiretli bir avukatın davranışıyla ölçer. TBK bizzat ifayı ister, Av.K. m. 171 başka bir avukat tevkil edildiğinde bile avukatı sorumlu tutar. Bu nedenle ne ikameye ne yardımcı kişilere ilişkin kurallar iş bir araçla görüldüğünde ölçütü hafifletir ve vekalet sözleşmesindeki hafif kusurdan sorumsuzluk hükmü hükümsüzdür. Anayasa Mahkemesinin iptalinden sonra 7571 sayılı Kanun'un getirdiği disiplin listesi, ajanın tipik olarak yol açtığı hataları adıyla sayar. Elektronik tebligatta tebliğ edilmiş sayılmaya ve eski hale getirmeye ilişkin kurallar avukatın kendi çalışma araçlarının riskini avukatta bırakır. Kişisel verilerin korunması hukuku ajanı avukatın güvenlik tedbirlerinin ve denetimlerinin çevresi içine yerleştirir ve 2024 değişikliği, gerekçesiyle okunduğunda, yurt dışındaki sağlayıcılara sürekli aktarımı arızi aktarım istisnalarına değil yalnızca güvencelere dayanarak hukuka uygun kılar.

Araştırmalar insan yargısının en sessiz biçimde onayda yanıldığını ve en çok sistemler iyi olduğunda yanıldığını göstermektedir. Bundan üç sonuç çıkar. Yükümlülük modele verilen talimatlarla değil, model ne yaparsa yapsın işleyen tedbirlerle yerine getirilir. Ajanın kendi işine ilişkin anlatımı bir iddia olduğundan her beyan ve her sonuç birincil kayıtla karşılaştırılır. Onay da, avukatın zamanının ve denetleme yeteneğinin sınırları içinde, işlemden önce gelen ve konusu işlemin kendisi olan gerçek bir denetim olarak kurulur. İncelenen literatür aracın hukuka uygun olup olmadığını ve nasıl denetlenebileceğini sormuştur. Türk hukuku bu soruyu bir başka soruyla cevaplar: Avukat işlemi onayladı mı ve neye dayanarak? Kuralları yazmak avukatın işidir, onlara uyulmasını sağlamak da modele bırakılamaz.

---

KISALTMALAR CETVELİ

• AB: Avrupa Birliği
• ABA: American Bar Association (Amerikan Barolar Birliği)
• Av.K.: Avukatlık Kanunu
• AYM: Anayasa Mahkemesi
• CCBE: Council of Bars and Law Societies of Europe (Avrupa Barolar ve Hukuk Birlikleri Konseyi)
• cmt: comment (açıklama)
• dn.: dipnot
• E.: esas
• HD: Hukuk Dairesi
• HMK: Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• K.: karar
• KVKK: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
• m.: madde
• n: dipnot (mükerrer atıfta)
• NIST: National Institute of Standards and Technology (ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü)
• OWASP: Open Worldwide Application Security Project
• RG: Resmi Gazete
• s: section (bölüm)
• T.: tarih
• TBB: Türkiye Barolar Birliği
• TBK: Türk Borçlar Kanunu
• TBMM: Türkiye Büyük Millet Meclisi
• UYAP: Ulusal Yargı Ağı Projesi
• vd.: ve diğerleri
• Y: Yargıtay
• YHGK: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

KAYNAKÇA

Kitaplar ve Makaleler

Araalan C, ‘Avukatlık Mesleğinde Legaltech Projeleri Özelinde Yapay Zeka Teknolojisinin Kullanımı’ (2025) 4 [2] MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.

Bilgin H, ‘Hukuk Alanındaki Hizmetlerde Kullanılan Teknolojik Olanaklar (Legaltech) ve Avukatlık Mesleğine Olası Etkileri’ (2024) 73 [2] Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.

Dahl M, Magesh V, Suzgun M and Ho DE, ‘Large Legal Fictions: Profiling Legal Hallucinations in Large Language Models’ (2024) 16 [1] Journal of Legal Analysis.

Goddard K, Roudsari A and Wyatt JC, ‘Automation Bias: A Systematic Review of Frequency, Effect Mediators, and Mitigators’ (2012) 19 [1] Journal of the American Medical Informatics Association.

Green B, ‘The Flaws of Policies Requiring Human Oversight of Government Algorithms’ (2022) 45 Computer Law & Security Review.

Greshake K, Abdelnabi S, Mishra S, Endres C, Holz T and Fritz M, ‘Not What You've Signed Up For: Compromising Real-World LLM-Integrated Applications with Indirect Prompt Injection’ (2023) arXiv:2302.12173v2.

Kara S, ‘Avukatlık Mesleğinde Yapay Zeka ve Hukuk Teknolojileri: Kanuni Tekel, Meslek Sırrı ve Doğrulama Yükümlülüğü’ (15.10.2026) serkankara.av.tr.

Karataş Durmuş N ve Cebeci Çorum F, ‘Güncel Gelişmeler Işığında Hukuk Alanında Yapay Zeka Kullanımının Değerlendirilmesi’ (2026) 76 Adalet Dergisi.

Liu NF, Lin K, Hewitt J, Paranjape A, Bevilacqua M, Petroni F and Liang P, ‘Lost in the Middle: How Language Models Use Long Contexts’ (2024) 12 Transactions of the Association for Computational Linguistics.

Magesh V, Surani F, Dahl M, Suzgun M, Manning CD and Ho DE, ‘Hallucination-Free? Assessing the Reliability of Leading AI Legal Research Tools’ (2025) 22 [2] Journal of Empirical Legal Studies.

Tatar S, ‘Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü Kapsamında Yapay Zeka Okuryazarlığı: Türk Hukukuna Öneriler’ (2026) 76 Adalet Dergisi.

Yao S, Shinn N, Razavi P and Narasimhan K, ‘τ-bench: A Benchmark for Tool-Agent-User Interaction in Real-World Domains’ (2024) arXiv:2406.12045.

Meslek Kuralları, Rehberler ve Resmi Görüşler

American Bar Association, Model Rules of Professional Conduct, Rule 5.3, Comment.

American Bar Association Standing Committee on Ethics and Professional Responsibility, Formal Opinion 512: Generative Artificial Intelligence Tools (29 July 2024).

Council of Bars and Law Societies of Europe, CCBE Guide on the Use of Generative AI by Lawyers (2 October 2025).

Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Uygulama Rehberi (KVKK Yayınları No 115, Temmuz 2026).

Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Madde ve Gerekçesi ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Bilgi Notu) ve Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Terimler Sözlüğü (KVKK Yayınları No 68, Nisan 2025).

National Institute of Standards and Technology, Artificial Intelligence Risk Management Framework: Generative Artificial Intelligence Profile (NIST AI 600-1, July 2024).

OWASP Gen AI Security Project, OWASP Top 10 for LLM Applications 2025, LLM01:2025 ve LLM06:2025.

Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları (08-09.01.1971).

Yasama Belgeleri

Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 659 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/2023) ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 28. Dönem 2. Yasama Yılı, S. Sayısı: 109.

Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/3393) ve Gerekçesi (27.11.2025).

Mevzuat

19.03.1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (RG 07.04.1969/13168).

11.02.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu (RG 19.02.1959/10139).

18.01.1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu (RG 05.02.1972/14090).

15.01.2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu (RG 23.01.2004/25355).

11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (RG 04.02.2011/27836).

12.01.2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (RG 04.02.2011/27836).

24.03.2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (RG 07.04.2016/29677).

24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 25.12.2025/33118).

Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 10.07.2024/32598).

Regulation (EU) 2024/1689 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act) [2024] OJ L 2024/1689, 27.07.2026 tarihli konsolide metin.

Regulation (EU) 2026/1744 amending Regulations (EU) 2024/1689, (EU) 2018/1139 and (EU) 2023/1230 (Digital Omnibus on AI).

Mahkeme Kararları

AYM, E. 2025/50, K. 2025/47, T. 06.03.2025 (RG 22.05.2025/32907).

YHGK, E. 2023/304, K. 2025/92, T. 26.02.2025.

Y 2 HD, E. 2023/2574, K. 2023/6166, T. 13.12.2023.

Y 3 HD, E. 2024/311, K. 2024/1697, T. 15.05.2024.

Y 3 HD, E. 2025/2469, K. 2026/339, T. 22.01.2026.

Y 3 HD, E. 2025/4247, K. 2026/3692, T. 09.06.2026.

Y 12 HD, E. 2023/3555, K. 2024/2416, T. 13.03.2024.

İstanbul BAM 43. HD, E. 2026/1111, K. 2026/1521, T. 14.07.2026.

Mata v Avianca, Inc, No 22-cv-1461 (PKC) (SDNY, 22 June 2023).

R (Ayinde) v London Borough of Haringey [2025] EWHC 1383 (Admin).

Dipnotlar

1. Av., İstanbul Barosu. E-posta: skara@serkankara.av.tr. ORCID: 0009-0003-5903-0220. 2015'ten bu yana meslektedir ve Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Avukatlığın yanında yazılım geliştiricidir, on bir yaşından, MS-DOS yıllarından bu yana kod yazar ve makine öğrenmesiyle kod düzeyinde çalışır (Google Developer profili: https://g.dev/serka). Apple Developer Program üyesidir. Çalışma, aynı yazarın İngilizce makalesinin (serkankara.av.tr/articles/ai-agents-and-the-lawyers-non-delegable-duties/) Türk kaynaklarından yeniden kurulmuş Türkçe sürümüdür. Alıntılarda düzeltme işareti kullanılmamıştır. Çalışmanın hazırlanmasında araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuştur. Çalışma insan veya hayvan üzerinde yapılmış bir araştırmaya dayanmadığından etik kurul iznine tabi değildir. Makalenin tamamlandığı tarih: 26.10.2026. ↑

2. Serkan Kara, ‘Avukatlık Mesleğinde Yapay Zeka ve Hukuk Teknolojileri: Kanuni Tekel, Meslek Sırrı ve Doğrulama Yükümlülüğü’ (15.10.2026) <https://serkankara.av.tr/tr/avukatlikta-yapay-zeka-ve-hukuk-teknolojileri/>, Giriş ve Sonuç. ↑

3. OWASP Gen AI Security Project, ‘LLM06:2025 Excessive Agency’, OWASP Top 10 for LLM Applications 2025, açıklama kısmı <https://genai.owasp.org/llmrisk/llm062025-excessive-agency/> erişim tarihi 20.10.2026. Proje 03.08.2026'da listenin 2026 sürümünü duyurmuştur, çalışmada aktarılan kısımlar 2025 maddelerine aittir. ↑

4. AYM, E. 2025/50, K. 2025/47, T. 06.03.2025 (RG 22.05.2025/32907), § 3-13, 15 ve hüküm kısmı. ↑

5. 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 25.12.2025/33118) m. 5-7. Gerekçe için Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/3393) (TBMM'ye sunuluş 27.11.2025), genel gerekçe 9-10 ve 5-7. maddelerin gerekçesi 13-14. ↑

6. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Uygulama Rehberi (KVKK Yayınları No 115, Temmuz 2026) (KVKK Avukatlar Rehberi). Kurumun 22.09.2026 tarihli duyurusu rehberin TBB'nin görüş ve katkılarıyla hazırlandığını belirtmektedir <https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/8990/> erişim tarihi 20.10.2026. ↑

7. Regulation (EU) 2026/1744 of 8 July 2026 (Digital Omnibus on AI) m. 1(5) ve (40). Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act) [2024] OJ L 2024/1689 (AB Yapay Zeka Tüzüğü), 27.07.2026 tarihli konsolide metin <https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02024R1689-20260727> erişim tarihi 20.10.2026. ↑

8. Cemal Araalan, ‘Avukatlık Mesleğinde Legaltech Projeleri Özelinde Yapay Zeka Teknolojisinin Kullanımı’ (2025) 4 [2] MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 263, 263 (geliş ve değerlendirme tarihleri) ve 282. ↑

9. Araalan (n 8) 282, 285. ↑

10. Araalan (n 8) 297-298. ↑

11. 19.03.1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (RG 07.04.1969/13168) (Av.K.) m. 35/1 (Değişik: 26.02.1970-1238/1). ↑

12. AYM, K. 2025/47 (n 4) § 6-13. ↑

13. 7571 sayılı Kanun (n 5) m. 5-7. Araalan (n 8) 263. ↑

14. Araalan (n 8) 290-291. ↑

15. American Bar Association, Model Rules of Professional Conduct, r 5.3, cmt [3]. American Bar Association Standing Committee on Ethics and Professional Responsibility, Formal Opinion 512: Generative Artificial Intelligence Tools (29 July 2024) (ABA 512 sayılı Görüş) 10-11. ↑

16. Araalan (n 8) 293. ↑

17. Hikmet Bilgin, ‘Hukuk Alanındaki Hizmetlerde Kullanılan Teknolojik Olanaklar (Legaltech) ve Avukatlık Mesleğine Olası Etkileri’ (2024) 73 [2] Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1019, 1035-1036. ↑

18. Bilgin (n 17) 1037-1038. ↑

19. Bilgin (n 17) 1056-1057. ↑

20. Bilgin (n 17) 1060-1062. ↑

21. Neslihan Karataş Durmuş ve Fatmanur Cebeci Çorum, ‘Güncel Gelişmeler Işığında Hukuk Alanında Yapay Zeka Kullanımının Değerlendirilmesi’ (2026) 76 Adalet Dergisi 41, 54-56. ↑

22. Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum (n 21) 60-64. ↑

23. Samet Tatar, ‘Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü Kapsamında Yapay Zeka Okuryazarlığı: Türk Hukukuna Öneriler’ (2026) 76 Adalet Dergisi 285, 298-300. ↑

24. Tatar (n 23) 297, 301-303. ↑

25. AB Yapay Zeka Tüzüğü (n 7) m. 4(1), 2026/1744 sayılı Tüzük (n 7) m. 1(5) ile değişik metin: “take measures to support the development of AI literacy”, “does not require providers or deployers to guarantee any specific level of AI literacy of any individual”. 2026/1744 sayılı Tüzük, gerekçe paragrafı 8. ↑

26. AB Yapay Zeka Tüzüğü (n 7) Ek III, 8(a) ve 2026/1744 sayılı Tüzük (n 7) m. 1(40) ile değişik m. 113, üçüncü paragraf (c) bendi. ↑

27. Ben Green, ‘The Flaws of Policies Requiring Human Oversight of Government Algorithms’ (2022) 45 Computer Law & Security Review 105681, 8, 12. Kate Goddard, Abdul Roudsari ve Jeremy C Wyatt, ‘Automation Bias: A Systematic Review of Frequency, Effect Mediators, and Mitigators’ (2012) 19 [1] Journal of the American Medical Informatics Association 121, 121 (öz) ve “Discussion” başlıklı kısım. ↑

28. ABA 512 sayılı Görüş (n 15) 2-4: “without an appropriate degree of independent verification or review of its output”. ↑

29. ABA 512 sayılı Görüş (n 15) 4: “regardless of the level of review the lawyer selects, the lawyer is fully responsible for the work on behalf of the client”. ↑

30. ABA 512 sayılı Görüş (n 15) 6-7, 10-11: “merely adding general, boiler-plate provisions to engagement letters”. ↑

31. Council of Bars and Law Societies of Europe, CCBE Guide on the Use of Generative AI by Lawyers (2 October 2025) 18-19, dn. 32 ve 20: “where the use case requires, verify the output of a GenAI before it is utilised in their work”, “automation complacency”. ↑

32. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları (TBB 4. Genel Kurulu, 08-09.01.1971) m. 2. ↑

33. Mata v Avianca, Inc, No 22-cv-1461 (PKC) (SDNY, 22 June 2023) (Opinion and Order on Sanctions) 1: “there is nothing inherently improper about using a reliable artificial intelligence tool for assistance”, “existing rules impose a gatekeeping role on attorneys to ensure the accuracy of their filings”. ↑

34. R (Ayinde) v London Borough of Haringey [2025] EWHC 1383 (Admin) [7]-[8], [74], [77], [81], [82]: “promulgating such guidance on its own is insufficient to address the misuse of artificial intelligence”. ↑

35. KVKK Avukatlar Rehberi (n 6) 44, 61-63. ↑

36. KVKK Avukatlar Rehberi (n 6) 120-121, 144-146. ↑

37. Varun Magesh vd., ‘Hallucination-Free? Assessing the Reliability of Leading AI Legal Research Tools’ (2025) 22 [2] Journal of Empirical Legal Studies 216, 216 (öz): “each hallucinate between 17% and 33% of the time”. ↑

38. Matthew Dahl vd., ‘Large Legal Fictions: Profiling Legal Hallucinations in Large Language Models’ (2024) 16 [1] Journal of Legal Analysis 64, s 1, 5.2-5.3. ↑

39. Green (n 27) 1, 7-9, 12-15: “provide a false sense of security”. ↑

40. Kai Greshake vd., ‘Not What You've Signed Up For: Compromising Real-World LLM-Integrated Applications with Indirect Prompt Injection’ (2023) arXiv:2302.12173v2, 1, 4: “blur the line between data and instructions”. ↑

41. OWASP Gen AI Security Project, ‘LLM01:2025 Prompt Injection’, OWASP Top 10 for LLM Applications 2025, açıklama ve önleme kısımları <https://genai.owasp.org/llmrisk/llm01-prompt-injection/> erişim tarihi 20.10.2026: “do not need to be human-visible/readable”, “it is unclear if there are fool-proof methods of prevention”. ↑

42. OWASP, ‘LLM06:2025’ (n 3) açıklama kısmı. ↑

43. National Institute of Standards and Technology, Artificial Intelligence Risk Management Framework: Generative Artificial Intelligence Profile (NIST AI 600-1, July 2024) s 2.2. ↑

44. Av.K. m. 1 ve 2/1-2 (Değişik: 02.05.2001-4667/1-2). ↑

45. Av.K. m. 63. ↑

46. Av.K. m. 34 (Değişik: 02.05.2001-4667/21). ↑

47. 11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (RG 04.02.2011/27836) (TBK) m. 502, 506/1-3. ↑

48. Y 3 HD, E. 2025/2469, K. 2026/339, T. 22.01.2026, IV (bölge adliye mahkemesinin tespitleri) ve V.B, 1-4. ↑

49. Y 3 HD, E. 2025/4247, K. 2026/3692, T. 09.06.2026, V.B. ↑

50. TBK m. 507/1-3. ↑

51. Av.K. m. 171/2-3. ↑

52. TBK m. 116/1-3. Karataş Durmuş ve Cebeci Çorum (n 21) 54. ↑

53. Y 3 HD, E. 2024/311, K. 2024/1697, T. 15.05.2024, IV.C (bölge adliye mahkemesinin gerekçesi), V.C ve VI. Daire davalıların temyiz istemlerini reddetmiş, kararı yalnızca harç yönünden düzelterek onamıştır. ↑

54. TBK m. 115/1-3. ABA 512 sayılı Görüş (n 15) 7. ↑

55. 18.01.1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu (RG 05.02.1972/14090) m. 1 ve 162. ↑

56. AYM, K. 2025/47 (n 4), olay ve § 3-13, 15. ↑

57. Kanun Teklifi (2/3393) (n 5) 9-10, 13-14. ↑

58. Av.K. m. 134 ve 135 (Değişik: 24.12.2025-7571/5-6). ↑

59. Av.K. m. 135/1-l, 135/2-b, 135/2-l ve 135/2-m. Benzer eylem bentleri m. 135/1-y, 135/2-v ve 135/3-g'dir. ↑

60. 11.02.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu (RG 19.02.1959/10139) m. 7/a-1-9 ve 7/a-4. ↑

61. 12.01.2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (RG 04.02.2011/27836) (HMK) m. 445/2 ve 4. ↑

62. YHGK, E. 2023/304, K. 2025/92, T. 26.02.2025, § 9, 16, 19, 40. ↑

63. Y 12 HD, E. 2023/3555, K. 2024/2416, T. 13.03.2024. ↑

64. HMK m. 95/1, 96/1. ↑

65. Y 2 HD, E. 2023/2574, K. 2023/6166, T. 13.12.2023, ön inceleme. ↑

66. HMK m. 29, 33. ↑

67. HMK m. 329/2. Ayinde (n 34) [26]: “mere negligence as to the falsity of the material is insufficient”. ↑

68. İstanbul BAM 43. HD, E. 2026/1111, K. 2026/1521, T. 14.07.2026, davalının cevaplarının özeti ve gerekçe. ↑

69. Av.K. m. 36/1-2 ve 135/2-b. ↑

70. TBB Meslek Kuralları (n 32) m. 37/b. ↑

71. 24.03.2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (RG 07.04.2016/29677) (KVKK) m. 12/1-5. ↑

72. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Madde ve Gerekçesi ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Bilgi Notu) ve Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Terimler Sözlüğü (KVKK Yayınları No 68, Nisan 2025) 43-47, Kurulun 24.01.2019 tarihli ve 2019/10 sayılı kararı. ↑

73. KVKK m. 4/2-b. Dahl vd. (n 38) s 5.3. ↑

74. KVKK m. 9/1 ve 4-6 (Değişik: 02.03.2024-7499/34). ↑

75. Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 659 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/2023) ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 28. Dönem 2. Yasama Yılı, S. Sayısı: 109, 9 (genel gerekçe) ve 27-29 (34. maddenin gerekçesi). ↑

76. Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 10.07.2024/32598) m. 16/1. Standart sözleşmenin bildirimi için m. 14/5. ↑

77. KVKK Avukatlar Rehberi (n 6) 120-121, 145-146. ↑

78. Shunyu Yao vd., ‘τ-bench: A Benchmark for Tool-Agent-User Interaction in Real-World Domains’ (2024) arXiv:2406.12045, öz, 7-8 ve Tablo 3: “may not actually be leveraging the policy documents to the extent possible”. ↑

79. Nelson F Liu vd., ‘Lost in the Middle: How Language Models Use Long Contexts’ (2024) 12 Transactions of the Association for Computational Linguistics 157, 157. ↑

80. OWASP, ‘LLM06:2025’ (n 3) önleme kısmı, 7. madde: “Implement authorization in downstream systems rather than relying on an LLM to decide if an action is allowed or not.” ↑

81. Yao vd. (n 78) öz ve 2: “the database state at the end of a conversation with the annotated goal state”. ↑

82. NIST AI 600-1 (n 43) s 2.2. Dahl vd. (n 38) s 5.3. YHGK, K. 2025/92 (n 62) § 16, 38-40. ↑

83. Greshake vd. (n 40) 4-6. OWASP, ‘LLM01:2025’ (n 41). ↑

84. OWASP, ‘LLM06:2025’ (n 3) önleme kısmı, 1, 2, 4 ve 6. maddeler ve ilk örnek saldırı senaryosu. ↑

85. Goddard, Roudsari ve Wyatt (n 27) 121 (öz) ve “Discussion” başlıklı kısım. ↑

86. NIST AI 600-1 (n 43) s 2.7: “due to the complexity and increasing reliability of GAI technology, over time, humans may over-rely on GAI systems”. ↑

87. Green (n 27) 7-8. ↑

88. 15.01.2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu (RG 23.01.2004/25355) m. 4 ve 5. ↑

89. HMK m. 445/1-2. YHGK, K. 2025/92 (n 62) § 16. ↑

90. AB Yapay Zeka Tüzüğü (n 7) m. 50(4), ikinci alt paragraf ve m. 113: “where the AI-generated content has undergone a process of human review or editorial control and where a natural or legal person holds editorial responsibility for the publication of the content”. ↑

91. AB Yapay Zeka Tüzüğü (n 7) m. 14(4)(b): “to remain aware of the possible tendency of automatically relying or over-relying on the output”, “automation bias”. ↑

92. AB Yapay Zeka Tüzüğü (n 7) m. 14(5) ve Ek III, 1(a). ↑

93. Ayinde (n 34) [2], [6], [7], [9]: “are not capable of conducting reliable legal research”, “practical and effective measures must now be taken by those within the legal profession with individual leadership responsibilities”. ↑

94. Ayinde (n 34) [31], [82]. ↑

95. KVKK Avukatlar Rehberi (n 6) 143, 145-146. TBB Meslek Kuralları (n 32) m. 37/b. KVKK m. 12/1 ve 3. ↑

96. Goddard, Roudsari ve Wyatt (n 27) 121 (öz) ve “Discussion” başlıklı kısım. ↑

97. TBB Meslek Kuralları (n 32) m. 38. ↑

98. Green (n 27) 1, 12-15. ↑

99. Av.K. m. 35/1. ABA 512 sayılı Görüş (n 15) 4. ↑